Είδη Προσδιορισμού Φόρου Γράφει ο Θοδωρής Δ. Καβούκης Με την πράξη προσδιορισμού φόρου συνιστάται και βεβαιώνεται η φορολογική οφειλή ή η απαίτηση του φορολογουμένου.

 

Είδη Προσδιορισμού Φόρου

Γράφει ο Θοδωρής Δ. Καβούκης

Με την πράξη προσδιορισμού φόρου συνιστάται και βεβαιώνεται η φορολογική οφειλή ή η απαίτηση του φορολογουμένου.

            Στο άρθρο 36 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ) ορίζονται τα είδη προσδιορισμού φόρου ήτοι τα είδη των πράξεων της Φορολογικής Διοίκησης με τις οποίες καθορίζεται το ποσό της φορολογικής οφειλής ή της απαίτησης του φορολογούμενου για μια (1) ή περισσότερες φορολογικές περιόδους ή για ένα (1) ή περισσότερα φορολογικά έτη ή διαχειριστικές περιόδους ή για μια (1) ή περισσότερες φορολογικές υποθέσεις. Ειδικότερα να αναφερθεί ότι με την πράξη προσδιορισμού φόρου συνιστάται και βεβαιώνεται η φορολογική οφειλή ή  η απαίτηση του φορολογούμενου. Η εν λόγω πράξη καταχωρίζεται ως εισπρακτέο ή επιστρεπτέο ποσό στα βιβλία της Φορολογικής Διοίκησης. Τα είδη προσδιορισμού φόρου είναι τα κάτωθι:

·         Ο άμεσος προσδιορισμός φόρου

·         Ο διοικητικός προσδιορισμός φόρου

·         Ο εκτιμώμενος προσδιορισμός φόρου

·         Ο οίκοθεν προσδιορισμός φόρου

·         Ο ενδιάμεσος προσδιορισμός φόρου

·         Ο διορθωτικός προσδιορισμός φόρου

 

Άμεσος Προσδιορισμός Φόρου

             Άμεσος προσδιορισμός φόρου είναι ο προσδιορισμός φόρου που προκύπτει χωρίς περαιτέρω ενέργεια, ταυτόχρονα με την υποβολή της φορολογικής δήλωσης. Ο φορολογούμενος δύναται να τροποποιεί τη φορολογική δήλωσή του, υποβάλλοντας τροποποιητική δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 23 του ΚΦΔ και να καταβάλλει την επιπλέον διαφορά φόρου ή να αιτηθεί την επιστροφή του υπερβάλλοντος φόρου, σύμφωνα με τις διατάξεις για την επιστροφή φόρου. Ο άμεσος προσδιορισμός φόρου, που προκύπτει από την τροποποιητική δήλωση, υποκαθιστά τον αρχικό άμεσο προσδιορισμό φόρου. Άμεσος προσδιορισμός φόρου προκύπτει μεταξύ άλλων από τις δηλώσεις ΦΠΑ, από τις δηλώσεις απόδοσης παρακρατούμενων φόρων, από τις δηλώσεις φόρου πλοίων και από τις δηλώσεις φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων.

Διοικητικός Προσδιορισμός Φόρου

             Διοικητικός είναι ο προσδιορισμός φόρου ο οποίος πραγματοποιείται με την έκδοση της αντίστοιχης πράξης της Φορολογικής Διοίκησης κατόπιν υποβολής φορολογικής δήλωσης από τον φορολογούμενο, όχι όμως ταυτόχρονα με την υποβολή αυτής όπως διενεργείται ο άμεσος προσδιορισμός φόρου. Η πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου εκδίδεται με βάση στοιχεία που έχουν τυχόν παρασχεθεί από τον φορολογούμενο σε φορολογική δήλωση ή κάθε άλλο στοιχείο που έχει στη διάθεσή της η Φορολογική Διοίκηση. Εάν η Φορολογική Διοίκηση προσδιορίσει τον φόρο ολικά ή μερικά με βάση στοιχεία διαφορετικά από αυτά που περιέχονται σε φορολογική δήλωση του φορολογούμενου, αναφέρει ειδικά τα στοιχεία αυτά, στα οποία βασίστηκε ο προσδιορισμός του φόρου. Πράξεις διοικητικού προσδιορισμού φόρου είναι μεταξύ άλλων το εκκαθαριστικό σημείωμα του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων και η πράξη διοικητικού προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ.

Εκτιμώμενος και Οίκοθεν Προσδιορισμός Φόρου

            Αν ο φορολογούμενος δεν υποβάλλει εμπροθέσμως φορολογική δήλωση, ο προσδιορισμός του φόρου δύναται να πραγματοποιηθεί από την Φορολογική Διοίκηση με έκδοση πράξης εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου. Η Φορολογική Διοίκηση την περίπτωση του εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου δύναται να προβεί στην έκδοση της εν λόγω πράξης με βάση κάθε στοιχείο που έχει στη διάθεσή της και αφορά ιδίως στο επίπεδο διαβίωσης του φορολογούμενου, την άσκηση της επαγγελματικής ή επιχειρηματικής δραστηριότητάς του ή ομοειδείς επιχειρηματικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες. Εάν μετά την έκδοση της πράξης αυτής, ο φορολογούμενος υποβάλει φορολογική δήλωση, η πράξη αυτή παύει να ισχύει αυτοδικαίως.

            Ο προσδιορισμός του φόρου γίνεται και με φορολογική δήλωση που έχει προσυμπληρωθεί αυτοματοποιημένα με βάση όλα τα στοιχεία που διαθέτει η Φορολογική Διοίκηση και έχει κοινοποιηθεί στον φορολογούμενο. Στην περίπτωση αυτή, ήτοι του οίκοθεν προσδιορισμού φόρου, εφόσον ο φορολογούμενος δεν αντιταχθεί στο περιεχόμενο της δήλωσης μέχρι την προθεσμία υποβολής της, αυτή οριστικοποιείται αυτόματα. Ειδικά για τον προσδιορισμό φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, αν ο φορολογούμενος δεν αντιταχθεί στο περιεχόμενο της προσυμπληρωμένης δήλωσης εντός τριάντα (30) ημερών από την έναρξη της προθεσμίας για την υποβολή της, η οριστικοποίηση λαμβάνει χώρα την επόμενη εργάσιμη ημέρα.

Ενδιάμεσος Προσδιορισμός Φόρου

Ο ενδιάμεσος προσδιορισμός φόρου έχει εφαρμογή σε εξαιρετικές περιστάσεις, στις οποίες η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να προσδιορίσει τον φόρο με βάση όλα τα στοιχεία που διαθέτει και πριν από την προθεσμία υποβολής της φορολογικής δήλωσης. Εξαιρετικές περιστάσεις σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο συντρέχουν αν:

·         η δραστηριότητα του φορολογούμενου είναι εποχική, ασκείται από επιχείρηση που έχει συσταθεί την τελευταία τριετία και υπάρχουν ενδείξεις φοροδιαφυγής όπως ενδεικτικά η μη υποβολή δηλώσεων, ή

·         υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις ότι ο φορολογούμενος σκοπεύει να εγκαταλείψει τη χώρα.

Η πράξη προσδιορισμού φόρου συνοδεύεται από εντολή ελέγχου, με βάση την οποία εκδίδεται διορθωτικός προσδιορισμός φόρου εντός ενός (1) έτους από την έκδοση της πράξης ενδιάμεσου προσδιορισμού φόρου.

Διορθωτικός Προσδιορισμός Φόρου

            Η Φορολογική Διοίκηση δύναται να προβεί, μετά από έλεγχο, σε έκδοση πράξης διόρθωσης οποιουδήποτε προηγούμενου άμεσου, διοικητικού, εκτιμώμενου ή ενδιάμεσου προσδιορισμού φόρου, εφόσον από τον έλεγχο διαπιστωθεί αιτιολογημένα ότι ο προηγούμενος προσδιορισμός φόρου ήταν ανακριβής ή εσφαλμένος. Η ως άνω πράξη διόρθωσης αποτελεί τον διορθωτικό προσδιορισμό φόρου. Ο διορθωτικός προσδιορισμός φόρου που εκδίδεται κατόπιν πλήρους φορολογικού ελέγχου υπόκειται σε μεταγενέστερη διόρθωση, μόνο εάν προκύψουν νέα στοιχεία.

Ο φορολογούμενος δύναται να ζητά την έκδοση πράξης διόρθωσης διοικητικού προσδιορισμού φόρου, σε περίπτωση υποβολής δήλωσης σχετικά με την οποία έχει εκδοθεί πράξη διοικητικού προσδιορισμού του φόρου. Η Φορολογική Διοίκηση εκδίδει πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου μόνο εφόσον κάνει αποδεκτή τη δήλωση. Η Φορολογική Διοίκηση δύναται να προβεί σε έκδοση πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και αν δεν υποβλήθηκε δήλωση από τον φορολογούμενο και δεν έχει εκδοθεί πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου.

 

 

Θοδωρής Δ. Καβούκης Δικηγόρος – Οικονομολόγος

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα One Voice (Finance & Markets Voice) , την Κυριακή 4  Οκτωβρίου 2026