Αν και όπως υποστηρίζουν πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος στον Ελεύθερο Τύπο δεν θα υπάρξουν αλλαγές, στην ουσία η συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί στο Κοινοβούλιο είναι εκείνη που θα κρίνει το τελικό κείμενο που θα πάει προς ψήφιση. Ωστόσο και με τα μέχρι τώρα δεδομένα, το νομοσχέδιο για το Δομημένο Περιβάλλον φέρνει μείωση παραβόλων και προστίμων για την τακτοποίηση των αυθαιρέτων, αύξηση στον αριθμό των δόσεων και εκπτώσεις σε ευπαθείς ομάδες.
Την ίδια ώρα πάντως που εκατομμύρια πολίτες αναμένουν με αγωνία την ψήφιση του επικείμενου νομοσχεδίου, από τη Βουλή δεν φαίνεται να βιάζονται και για αυτόν το λόγο ο κ. Σταθάκης ζήτησε από τον Πρόεδρο της Βουλής Νίκο Βούτση να δοθεί ημερομηνία συζήτησης. «Ελπίζω ο Πρόεδρος της Βουλής να μας δώσει ημερομηνία επεξεργασίας και συζήτησης στη Βουλή με την ολοκλήρωση του σχεδίου νόμου», τόνισε χαρακτηριστικά ο υπουργός Περιβάλλοντος.
Πολεοδομικός σχεδιασμός
Παράλληλα, ο κ. Σταθάκης από το βήμα της Βουλής σημείωσε πως έχουν υπάρξει σημαντικές πρωτοβουλίες στο πεδίο του πολεοδομικού σχεδιασμού. «Ηδη έχει ψηφιστεί το νομοσχέδιο για τον πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας, η ευθύνη είναι αποκλειστικά στους δήμους και τα νέα πολεοδομικά σχέδια καλύπτουν το 100% της ελληνικής επικράτειας». Ταυτόχρονα, όπως είπε, έχει σταλεί το Προεδρικό Διάταγμα για τις χρήσεις γης, που δίνει τις κατευθυντήριες γραμμές για το πώς θα γίνεται αυτό.
«Συμπληρωματικά υπογράφουμε καθημερινά τα περιφερειακά σχέδια που έχουν φτιαχτεί από τις περιφέρειες και τα οποία επικυρώνονται από το υπουργείο, συνήθως με μικρές αλλαγές, και αποκτούν την ισχύ περιφερειακού χωροταξικού σχεδίου. Και στην ενότητα αυτή έχουν γίνει αρκετά βήματα και μπορεί, αν διασφαλιστούν κάποιες άλλες λύσεις, να υπάρξει η δυναμική να προχωρήσουν οι δήμοι στα πολεοδομικά σχέδια που θα δώσουν μια νέα πνοή στο χωροταξικό σχεδιασμό της χώρας».
Τι αλλάζει
Τι όμως φέρνει το νομοσχέδιο των 180 σελίδων και τι πρέπει να γνωρίζουν ιδιοκτήτες αυθαίρετων ακινήτων;
1. Δίνεται παράταση επιπλέον δύο ετών στην τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και χρήσεων. Απαγορεύεται η μίσθωση ακινήτου με πολεοδομικές παρανομίες, ωστόσο δεν διευκρινίζεται αν απαιτείται πιστοποιητικό από μηχανικό, όπως στις περιπτώσεις αγοραπωλησιών ακινήτων.
2. Μειώσεις στα παράβολα. Πιο συγκεκριμένα, 250 ευρώ για αυθαιρεσίες έως 100 τ.μ., 500 ευρώ για αυθαιρεσίες 100-500 τ.μ., 1.000 ευρώ για αυθαιρεσίες 500-2.000 τ.μ., 4.000 ευρώ για αυθαιρεσίες 2.000-5.000 τ.μ. Το μόνο που παραμένει σταθερό είναι το παράβολο για αυθαιρεσίες άνω των 5.000 τ.μ, στις 10.000 ευρώ.
3. Μειώσεις προστίμων. Ειδικότερα, για όσους αποφασίσουν να νομιμοποιήσουν αυθαίρετο κτίσμα από τις 09/12/2017 έως τις 08/06/2018 και για όσους έχουν υποβάλει μελέτη στατικής επάρκειας έκπτωση 10% του προστίμου. Αναλυτικότερα:
• εάν εκπονηθεί στατική μελέτη σε περιοχές με σεισμική επικινδυνότητα 3, η έκπτωση θα φτάνει το 60%,• εάν εκπονηθεί στατική μελέτη σε περιοχές με σεισμική επικινδυνότητα 3, η έκπτωση θα φτάνει το 60%,
• σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 2, το 50%
• σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας 1, το 30%.
Μείωση 30% με 50% (ανάλογα με τα τετραγωνικά) θα ισχύσει για κτίσματα που ολοκλήρωσαν την ενεργειακή αναβάθμιση.
4. Δωρεάν νομιμοποιήσεις σε ακίνητα του «Υπερταμείου», στα αυθαίρετα της επίσημης Εκκλησίας αλλά και των παλαιοημερολογιτών, καθώς και σε αυθαίρετα ιδιωτικών αθλητικών σωματείων. Να σημειωθεί ότι το 50% των προστίμων θα καταλήγει στο Πράσινο Ταμείο, το 25% στις Περιφέρειες (για να υποστηρίξει τις νέες δομές) και το 25% στους δήμους.
5. Αυθαίρετα που έχουν δηλωθεί στους τελευταίους τρεις νόμους (για τους ημιυπαίθριους και τα αυθαίρετα γενικώς) αλλά χωρίς να εξοφλήσουν το πρόστιμο μπορούν να επαναϋπολογίσουν το πρόστιμο με βάσει τις νέες ρυθμίσεις και να το συμψηφίσουν με όσα έχουν ήδη πληρώσει.
Παλιά αυθαίρετα
Αναλυτικότερα, για τα παλιά αυθαίρετα, ως ημερομηνία-ορόσημο για οποιαδήποτε τακτοποίηση αυθαιρέτου παραμένει η 28η/07/2011.
Ωστόσο, προβλέπεται μια σειρά από ρυθμίσεις:
• δίνεται παράταση υπαγωγής για δύο χρόνια,• δίνεται παράταση υπαγωγής για δύο χρόνια,
• αυξάνονται οι δόσεις καταβολής του επιβαλλόμενου προστίμου, από 60 σε 80,
• εξακολουθούν να ισχύουν οι απαγορεύσεις υπαγωγής των αυθαιρέτων που βρίσκονται σε αιγιαλούς, δάση, ρέματα, κοινόχρηστους χώρους, αρχαιολογικούς χώρους κ.λπ.,
• αυξάνονται τα πρόστιμα σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές (περιοχές NATURA, κ.λπ.),
• διευρύνονται τα κοινωνικά κριτήρια με αναστολή καταβολής των δόσεων σε μακροχρόνια άνεργους, δικαιούχους επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης,
• μειώνονται τα πρόστιμα για: αυθαίρετες κατοικίες που έχουν κατασκευασθεί μεταξύ 1983-93, αυθαίρετα σε περιοχές εκτός σχεδίου και στις οποίες εκκρεμεί η έγκριση πολεοδομικής μελέτης, αυθαίρετα υπόγεια – εσωτερικούς εξώστες (πατάρια) – σοφίτες, στάσιμους οικισμούς κάτω των 500 κατοίκων που δεν είναι παραλιακοί και κοντά σε χιονοδρομικά κέντρα και που έχουν κατασκευασθεί πριν από το 1993, τα κτίσματα που δεν έχουν οικοδομική άδεια αλλά έχουν υπερβάσεις δόμησης μικρότερες από 100 έως 500 τ.μ.
Καινούργια αυθαίρετα
Για τα καινούργια αυθαίρετα, δηλαδή μετά από την 28η/07/2011:
• Για αυθαίρετα που εντοπίζονται από το Παρατηρητήριο κατά τη φάση κατασκευής, προβλέπεται άμεση κατεδάφιση με πόρους που θα προέρχονται από τα ίδια τα πρόστιμα.
• Για τα κτίρια που εντοπίζονται αφού έχουν ανεγερθεί, το πρόστιμο ανέγερσης από 30% που είναι σήμερα εκτοξεύεται στο 100% της αντικειμενικής αξίας του κτιρίου και στις περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές στο 110%.
• Τα πρόστιμα διατήρησης, για όσο καιρό διατηρούνται μέχρι να προγραμματισθεί και να υλοποιηθεί η κατεδάφισή τους, εκτοξεύονται από 5% στο 50%.
• Για πρώτη φορά θεσμοθετείται η ηλεκτρονική καταγραφή της όλης διαδικασίας, από τον εντοπισμό μέχρι την κατεδάφιση κάθε αυθαιρέτου.
Ειδικές κατηγορίες
Ακριβής διαμόρφωση προστίμων για ειδικές ομάδες πληθυσμού:
1. Το 15% του προστίμου θα καταβάλουν άτομα με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω, καθώς και πρόσωπα με ατομικό εισόδημα έως 40.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 60.000 ευρώ.
2. Για άτομα με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, καθώς και πρόσωπα με ατομικό εισόδημα έως 18.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 24.000 ευρώ, καταβάλλουν ποσοστό 20% του ενιαίου ειδικού προστίμου.
3. Το 20% του προστίμου θα καταβάλουν επίσης παλιννοστούντες ομογενείς. Ειδικά για τους κατοίκους της Θράκης, και για τα ακίνητά τους που έχουν ελλείψεις στους τίτλους ιδιοκτησίας, τα δικαιολογητικά θα καθοριστούν με Κοινή Υπουργική Απόφαση του αρμόδιου υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και των υπουργών Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και Οικονομικών.
4. Πολύτεκνοι, με ατομικό εισόδημα έως 40.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 80.000 ευρώ, καταβάλλουν επίσης ποσοστό 20% του ενιαίου ειδικού προστίμου. Επίσης πολύτεκνοι με δευτερεύουσα κατοικία, αλλά με την προϋπόθεση ότι αυτή δεν είναι άνω των 80 τ.μ., καταβάλλουν ποσοστό 50% του ενιαίου ειδικού προστίμου.
5. Το 30% καταβάλλουν τρίτεκνοι για την κύρια κατοικίας τους, με ατομικό εισόδημα έως 25.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 40.000 ευρώ.
6. Μακροχρόνια άνεργοι για αυθαιρεσίες σε κύρια κατοικία καταβάλλουν ποσοστό 30% του ενιαίου ειδικού προστίμου. Προβλέπεται επίσης ότι κατά τα δύο πρώτα έτη από την υποβολή της δήλωσης αναστέλλεται η καταβολή των δόσεων.
7. Ατομα τα οποία είναι δικαιούχοι του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης καταβάλλουν ποσοστό 20% του προστίμου. Και για αυτούς ισχύει η αναστολή καταβολής δόσεων για τα δύο πρώτα χρόνια, από την υποβολή της δήλωσης.
Διαπίστωση
Η διαπίστωση και ο χαρακτηρισμός αυθαιρέτου πραγματοποιούνται ύστερα από αυτοψία δύο ελεγκτών Δόμησης, οι οποίοι ειδοποιούνται μετά από κλήρωση από το αρμόδιο Περιφερειακό Παρατηρητήριο για να διενεργήσουν την αυτοψία. Πιο συγκεκριμένα, οι δύο ελεγκτές διενεργούν επιτόπια αυτοψία και συντάσσουν έκθεση αυτοψίας, την οποία πρέπει να υποβάλουν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα σε διάστημα δύο ημερών.
Την ημέρα της αυτοψίας τοιχοκολλούν στο αυθαίρετο πρόσκληση προς τον φερόμενο κάτοχο ή κατασκευαστή να προσέλθει εντός επτά ημερών στο Τοπικό Παρατηρητήριο, προκειμένου να λάβει γνώση αντιγράφου της έκθεσης αυτοψίας.
Να σημειωθεί ότι στην έκθεση αυτοψίας αναφέρεται η θέση του αυθαιρέτου με συντεταγμένες στο σύστημα, συνοπτική περιγραφή με σκαρίφημα, οι διαστάσεις του, καθώς και οι πολεοδομικές διατάξεις που παραβιάσθηκαν. Παράλληλα, περιλαμβάνεται επίσης σημείωση ότι κάθε ενδιαφερόμενος έχει δικαίωμα, μέσα σε τριάντα ημέρες από την έκθεση αυτοψίας, να υποβάλει ενδικοφανή προσφυγή στο κατά τόπο αρμόδιο Τοπικό Παρατηρητήριο.
Η ενδικοφανής προσφυγή εξετάζεται από την επιτροπή Εξέτασης Προσφυγών Αυθαιρέτων του άρθρου 17 του παρόντος και αν απορριφθεί η προσφυγή, η αυθαίρετη κατασκευή είναι κατεδαφιστέα και εφαρμόζονται κατά περίπτωση οι κυρώσεις του παρόντος νόμου.
