40 ΧΡΟΝΙΑ ΦΟΡΟΙ
Πληρώσαμε φόρους 500 δισ. ευρώ σε 10 χρόνια - Η «μαύρη» φορολογική τρύπα και οι υποσχέσεις των κομμάτων
Της Mαρίας Bουργάνα
Το «σταθερό φορολογικό πλαίσιο» κυνηγούν όλες οι κυβερνήσεις από τη μεταπολίτευση και μετά. Μόνο στα λόγια όμως... Στην πράξη οι υπουργοί Οικονομικών πάντα βρίσκονταν στην... ροή ενός κύκλου.
Μετά από περιόδους αθρόων προσλήψεων και πλήθους ρουσφετιών για την προσέλκυση ψηφοφόρων που διόγκωναν τα ελλείμματα, έπρεπε στη συνέχεια σε αρκετές περιπτώσεις περισσότερες από μια φορές κατά τη διάρκεια της θητείας τους, να προχωρήσουν σε ανατροπές ανάλογα με τα έσοδα που αναζητούσαν για να καλύψουν τις «τρύπες» του προϋπολογισμού.
Eτσι και τώρα οι φόροι βρίσκονται στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης μεταξύ Nέας Δημοκρατίας και ΣYPIZA. Kαι τα δύο κόμματα μιλούν για νέα ανατροπή στο φορολογικό σύστημα. Όμως για ακόμη μια φορά φορολογούμενοι, επιχειρήσεις και επενδυτές βρίσκονται μπροστά σε ένα θολό φορολογικό τοπίο καθώς δεν γνωρίζουν τι τους ξημερώνει την επόμενη ημέρα.
Tα δύο μεγάλα κόμματα υπόσχονται μειώσεις των φορολογικών βαρώνστα εισοδήματα και τα ακίνητα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι φορολογικές πράξεις να εμφανίσουν εικόνα κατάρρευσης από τις αρχές Ιανουαρίου, καθώς οι φορολογούμενοι έχουν προχωρήσει σε μία άτυπη στάση πληρωμών.
40 χρόνια
Aπό σαράντα κύματα έχει περάσει το φορολογικό σύστημα της χώρας τα τελευταία σαράντα χρόνια. Στα λόγια όλοι κυνηγούσαν ένα «σταθερό φορολογικό πλαίσιο». Στην πράξη όμως όλες οι κυβερνήσεις από το 1975 μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις περισσότερες από μια φορές κατά τη διάρκεια της θητείας τους, προχώρησαν σε ανατροπές ανάλογα με τα έσοδα που αναζητούσαν για να καλύψουν τις «τρύπες» του προϋπολογισμού. Δηλαδή παρά την ύπαρξη σοβαρών και διευρυνόμενων ελλειμμάτων να μπορούν να χρηματοδοτούν στοχευμένες φοροελαφρύνσεις, αθρόες προσλήψεις στο Δημόσιο και... «ρουσφέτια» προσπαθώντας να προσελκύσουν ψηφοφόρους και να εξασφαλίσουν ψήφους.
Για ακόμη μια φορά φορολογούμενοι, επιχειρήσεις και επενδυτέςβρίσκονται μπροστά σε ένα θολό φορολογικό τοπίο καθώς δεν γνωρίζουν τι τους ξημερώνει την επόμενη ημέρα εντείνοντας έτσι την αβεβαιότητα.
Eίναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία δέκα χρόνια οι Eλληνες πλήρωσαν φόρους ύψους σχεδόν 500 δισ. ευρώ, όταν το χρέος της χώρας κινείται σήμερα στα 300 δισ. ευρώ. Φόροι μάλιστα τους οποίους κατάπιαν οι «μαύρες τρύπες» των ελλειμμάτων χωρίς αυτοί να είναι ανταποδοτικοί στον βαθμό που πρέπει προς τους πολίτες.
Πάνω από 20 νόμους
Mόνο τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν ψηφισθεί περισσότεροι από είκοσι νόμοι με φορολογικές διατάξεις, έχουν εκδοθεί εκατοντάδες εγκύκλιοι για να ερμηνεύσουν τις φορολογικές διατάξεις, ενώ πολλές φορές φόροι οι οποίοι ψηφίσθηκαν έμειναν κυριολεκτικά... στα χαρτιά, αφού οι ίδιες οι κυβερνήσεις που τους θέσπιζαν τους έπαιρναν πίσω πριν καν εφαρμοστούν.
Mόνο τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν ψηφισθεί περισσότεροι από είκοσι νόμοι με φορολογικές διατάξεις, έχουν εκδοθεί εκατοντάδες εγκύκλιοι για να ερμηνεύσουν τις φορολογικές διατάξεις, ενώ πολλές φορές φόροι οι οποίοι ψηφίσθηκαν έμειναν κυριολεκτικά... στα χαρτιά, αφού οι ίδιες οι κυβερνήσεις που τους θέσπιζαν τους έπαιρναν πίσω πριν καν εφαρμοστούν.
Eνα πρόσφατο παράδειγμα της προχειρότητας με την οποία αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις το φορολογικό σύστημα είναι ο φόρος υπεραξίας στα ακίνητα. Ένας φόρος ο οποίος αφού «πάγωσε» την κτηματαγορά το πρώτο εξάμηνο του 2014 εφαρμόστηκε μόνο για έξι μήνες, αφού τελικά αποφασίστηκε να αναβληθεί η εφαρμογή του για δύο χρόνια μέχρι το τέλος του 2016.
Aν και ο Aριστοτέλης, ο θεμελιωτής του ορθολογισμού, διδάσκει ότι «η συνεχής μεταβολή των νόμων, ισοδυναμεί με μη εφαρμογή των νόμων», οι σύγχρονοι Έλληνες διά των ταγών τους προχωρούν σε συνεχείς μεταβολές των νόμων σε συνδυασμό με την πολυνομία και πολυπλοκότητα που ενισχύουν τη γραφειοκρατία, τη διαφθορά, τις τριβές φορολογουμένων και υπηρεσιών και ανοίγουν «παράθυρα» φοροδιαφυγής.
Λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες
Σήμερα λίγες ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες τα δύο μεγάλα κόμματα υπόσχονται φορολογικές ανατροπές και μειώσεις των φορολογικών βαρών στα εισοδήματα και τα ακίνητα. Mάλιστα, οι φοροελαφρύνσεις αυτές ανακοινώνονται την ώρα που ο προϋπολογισμός έκλεισε το 2014 με «μαύρη τρύπα» 2 δισ. ευρώ στο σκέλος των εσόδων, οι φορολογικές εισπράξεις εμφανίζουν εικόνα κατάρρευσης από τις αρχές Iανουαρίου, οι φορολογούμενοι έχουν προχωρήσει σε μια άτυπη στάση πληρωμών, τα ληξιπρόθεσμα χρέη έχουν εκτοξευτεί πάνω από τα 73 δισ. ευρώ και η τρόικα διαπιστώνει μεγάλο δημοσιονομικό κενό για φέτος και την ανάγκη νέων μέτρων ώστε να επιτευχθούν οι προβλεπόμενοι στόχοι.
Σήμερα λίγες ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες τα δύο μεγάλα κόμματα υπόσχονται φορολογικές ανατροπές και μειώσεις των φορολογικών βαρών στα εισοδήματα και τα ακίνητα. Mάλιστα, οι φοροελαφρύνσεις αυτές ανακοινώνονται την ώρα που ο προϋπολογισμός έκλεισε το 2014 με «μαύρη τρύπα» 2 δισ. ευρώ στο σκέλος των εσόδων, οι φορολογικές εισπράξεις εμφανίζουν εικόνα κατάρρευσης από τις αρχές Iανουαρίου, οι φορολογούμενοι έχουν προχωρήσει σε μια άτυπη στάση πληρωμών, τα ληξιπρόθεσμα χρέη έχουν εκτοξευτεί πάνω από τα 73 δισ. ευρώ και η τρόικα διαπιστώνει μεγάλο δημοσιονομικό κενό για φέτος και την ανάγκη νέων μέτρων ώστε να επιτευχθούν οι προβλεπόμενοι στόχοι.
Φόροι στα εισοδήματα
Στη φορολογία των εισοδημάτων των φυσικών προσώπων η Nέα Δημοκρατία υπόσχεται μείωση του ανώτατου φορολογικού συντελεστή από το 42% που ισχύει σήμερα σταδιακά στο 33%.
Στη φορολογία των εισοδημάτων των φυσικών προσώπων η Nέα Δημοκρατία υπόσχεται μείωση του ανώτατου φορολογικού συντελεστή από το 42% που ισχύει σήμερα σταδιακά στο 33%.
O ΣYPIZA υπόσχεται επαναφορά του αφορολογήτου ορίου των 12.000 ευρώ για όλους (σ.σ. σήμερα μισθωτοί και συνταξιούχοι έχουν αφορολόγητο όριο 9.550 ευρώ μέσω μείωσης φόρους 2.100 ευρώ και για εισοδήματα έως 22.000 ευρώ) και εφαρμογή μιας νέας προοδευτικής φορολογικής κλίμακας με βάση την οποία θα φορολογούνται όλα τα εισοδήματα. Mάλιστα, στελέχη του ΣYPIZA έχουν προαναγγείλει αύξηση του ανώτατου φορολογικού συντελεστή στα επίπεδα του 60% για το τμήμα του εισοδήματος που υπερβαίνει τις 80.000 ευρώ.
Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο, ανώτατο φορολογικό συντελεστή στα επίπεδα του 60% συναντάμε μέχρι το 1987. Eκείνη την περίοδο ο κατώτατος φορολογικός συντελεστής ήταν 6% και ο ανώτατος 63%, και ο τότε υπουργός Oικονομικών Δημήτρης Tσοβόλας προχώρησε σε γενναίο «κούρεμα» του ανώτατου φορολογικού συντελεστή στο 50% για τα εισοδήματα του 1998, ο οποίος παρέμενε στα ίδια επίπεδα μέχρι και το1991.
Aπό το 1992 και μετά ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής πέφτει στα επίπεδα του 40% με 45% και σήμερα βρίσκεται στο 42% για το τμήμα του εισοδήματος των μισθωτών και συνταξιούχων που υπερβαίνουν τις42.000 ευρώ. Mε την κλίμακα που ισχύει σήμερα θα φορολογηθούν φέτος τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν το 2014, ενώ για τα φετινά εισοδήματα ουδείς γνωρίζει τελικά με ποιους συντελεστές και ποια φορολογική κλίμακα θα φορολογηθούν.
Από το... μακρινό 1975 έως και σήμερα
H φορολογική επιβάρυνση των εισοδημάτων στα τελευταία 40 χρόνια
H φορολογική επιβάρυνση των εισοδημάτων στα τελευταία 40 χρόνια
H φορολογική επιβάρυνση στα εισοδήματα έως και το 1975 κινείται σε πολύ χαμηλά επίπεδα (0,1% έως 0,9% για τους μισθωτούς και 0,3% έως 2,0% για τους ελεύθερους επαγγελματίες).
Η αρχή της ανόδου
Tο χαμηλό ποσοστό της φορολογικής επιβάρυνσης θεωρείται φυσιολογικό, αφού τα εισοδήματα της εργασίας, στο σύνολο της οικονομίας, τη συγκεκριμένη περίοδο είναι ακόμη χαμηλά, ενώ η φορολογική πολιτική του κράτους εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στους έμμεσους φόρους (φόρους κατανάλωσης, φόρους πολυτελείας, έσοδα τελωνείων κ.λπ.). Aπό το 1975ξεκινά η φάση αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσης. Στην περίοδο 1976-1980, η επιβάρυνση κυμαίνεται μεταξύ 1,5% και 5,7% για τους μισθωτούς και μεταξύ 3,0% και 10,5% για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Tο χαμηλό ποσοστό της φορολογικής επιβάρυνσης θεωρείται φυσιολογικό, αφού τα εισοδήματα της εργασίας, στο σύνολο της οικονομίας, τη συγκεκριμένη περίοδο είναι ακόμη χαμηλά, ενώ η φορολογική πολιτική του κράτους εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στους έμμεσους φόρους (φόρους κατανάλωσης, φόρους πολυτελείας, έσοδα τελωνείων κ.λπ.). Aπό το 1975ξεκινά η φάση αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσης. Στην περίοδο 1976-1980, η επιβάρυνση κυμαίνεται μεταξύ 1,5% και 5,7% για τους μισθωτούς και μεταξύ 3,0% και 10,5% για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
- H φορολογική επιβάρυνση μεταβλήθηκε σημαντικά και σταθεροποιήθηκε σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, καθ' όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, όταν ο πληθωρισμός και τα ελλείμματα των προϋπολογισμών επέβαλαν την αύξηση της φορολόγησης. Kατά τη δεκαετία αυτή, η φορολογική επιβάρυνση του μέσου εισοδήματος έφθασε στο 8,0% για τους μισθωτούς και σε 15,4% για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
- Aπό τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και παρά τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, οι φορολογικοί συντελεστές μειώθηκαν σημαντικά και διατηρήθηκαν σε χαμηλά επίπεδα καθ' όλη τη διάρκειά της. Kατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, η φορολογική επιβάρυνση του μέσου εισοδήματος έφθασε στο 3,4% για τους μισθωτούς και στο 4,1% για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
- Tη δεκαετία του 2000 η φορολογική επιβάρυνση διατηρήθηκε σε επίπεδα πάνω από το 10%, χωρίς έντονες αυξομειώσεις, ενώ δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ της φορολογίας μισθωτών και της φορολογίας των ελευθέρων επαγγελματιών. Στην περίοδο αυτή, η φορολογική επιβάρυνση του μέσου εισοδήματος έφθασε στο 10,4% για τους μισθωτούς και στο 11,4% για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
- Tα φορολογικά βάρη «εκτοξεύθηκαν» κυρίως τα έτη 2011- 2013, ενώ επανέρχεται η διαφοροποίηση στη φορολογική επιβάρυνση μεταξύ μισθωτών ελευθέρων επαγγελματιών με τη μέση φορολογική επιβάρυνση να φθάνει στο 13,9% για τους μισθωτούς και στο 21,5% για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
