Οι αλλαγές στις δόσεις για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών Γράφει ο Απόστολος Αλωνιάτης Οι αλλαγές που προβλέπονται στις εξοφλήσεις αγορών μέσω courier, στην αυτόματη μετάταξη αγροτών στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ από την ΑΑΔΕ και οι αλλαγές στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.

 

Οι αλλαγές στις δόσεις για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών

Γράφει ο Απόστολος Αλωνιάτης

Οι αλλαγές που προβλέπονται στις εξοφλήσεις αγορών μέσω courier, στην αυτόματη μετάταξη αγροτών στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ από την ΑΑΔΕ και οι αλλαγές στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.

Σε δημόσια διαβούλευση μέχρι την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 10:00, έχει τεθεί το σχέδιο νόμου : «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις – Προστασία συνεπών οφειλετών - Ενίσχυση των συλλογικών επενδύσεων και της κεφαλαιαγοράς καθώς και της διαχείρισης κινδύνων και της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος - Ενσωμάτωση των Οδηγιών (ΕΕ) 2024/1619, (ΕΕ) 2024/1640, (ΕΕ) 2024/2994, (ΕΕ) 2024/927, (ΕΕ) 2023/2864 και (ΕΕ) 2024/2811, διατάξεις αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους - Συνταξιοδοτική ρύθμιση - και λοιπές διατάξεις», στο οποίο περιλαμβάνονται σημαντικές φορολογικές διατάξεις.

Πριν αναφερθούμε συνοπτικά σε κάποια από τα θέματα που αναφέρονται στο υπό δημόσια συζήτηση σχέδιο νόμου, θα θέλαμε να πούμε δυο λόγια για την εξαγγελία του πρωθυπουργού για την μετατροπή των 72 δόσεων σε 120.

Από τις 72 στις 120 δόσεις

Σύμφωνα με τις τελευταίες εξαγγελίες του πρωθυπουργού στις 30 Σεπτεμβρίου 2026:

Η εξαγγελία του πρωθυπουργού

«Όμως, θα θέλαμε σήμερα να μιλήσουμε και για ένα ακόμα μέτρο, μία ακόμα παρέμβαση, η οποία αφορά παλαιά χρέη των συμπολιτών μας αλλά κυρίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η αποπληρωμή των οποίων γίνεται ολοένα και πιο δυσχερής.

Ξέρω ότι αυτό το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρό, ειδικά για ένα μέρος μικρών επιχειρήσεων που εξακολουθούν και κουβαλούν οφειλές οι οποίες έρχονται από το παρελθόν, που σε ένα περιβάλλον αύξησης του κόστους παραγωγής η εξυπηρέτησή τους γίνεται ολοένα και πιο δυσχερής.

Γι’ αυτό και, σε συνεννόηση με το Υπουργείο Οικονομικών, προβαίνουμε σε μία γενναία πρωτοβουλία: διευρύνουμε το καθεστώς των 72 δόσεων στις 120, με ελάχιστο ποσό καταβολής τα 30 ευρώ.

Είναι ένα πλαίσιο που θα περιλαμβάνει οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία. Η ρύθμιση, μάλιστα, θα καλύπτει ληξιπρόθεσμες οφειλές μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου 2024, αντί τα τέλη Δεκεμβρίου 2023 που ισχύει μέχρι σήμερα. Εκεί, φυσικά, θα μπορούν να ενταχθούν αυτόματα και όσοι συμπολίτες μας ήδη βρίσκονται στο καθεστώς των 72 δόσεων.

Πρακτικά, σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, δίνουμε περισσότερο χρόνο και μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση προκειμένου περισσότεροι πολίτες αλλά και περισσότερες επιχειρήσεις να επιστρέψουν στη συνέπεια».

Οι διευκρινήσεις του υπουργείου

Την ίδια ημέρα το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, έδωσε σχετικές διευκρινήσεις για τις εξαγγελίες αυτές

Σχετικά με την αύξηση των δόσεων για την ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών από 70 σε 120, το υπουργείο διευκρίνηση ότι:

«Ρύθμιση 120 δόσεων για σωρευμένα χρέη

Τις τελευταίες εβδομάδες, η ενεργειακή κρίση επιβάρυνε σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό και τη λειτουργία των επιχειρήσεων, περιορίζοντας τη δυνατότητα εξυπηρέτησης οφειλών που έχουν συσσωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια.

Για τον λόγο αυτό, διευρύνουμε το πλαίσιο των 72 δόσεων σε 120 δόσεις για παλαιές οφειλές, δίνοντας μεγαλύτερη ανάσα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και διευκολύνοντας την επιστροφή τους στη συνέπεια.

Ειδικότερα:

(α) Ο μέγιστος αριθμός δόσεων αυξάνεται σε 120 δόσεις (έναντι 72 προηγουμένως) με ελάχιστο ποσό καταβολής τα 30 ευρώ.

(β) Μπορούν να συμπεριληφθούν οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και την 31/12/2024 (έναντι έως 31/12/2023 προηγουμένως) και δεν τελούν σε καθεστώς ρύθμισης στις 30/09/2026 (έναντι έως 20/04/2026 προηγουμένως).

(γ) Η αίτηση ένταξης στη ρύθμιση μπορεί να υποβληθεί έως 30/06/2027 (έναντι έως 31/12/2026 προηγουμένως).

(δ) Πολίτες που έχουν υπαχθεί στην ρύθμιση των 72 δόσεων, μπορούν να υπαχθούν με αίτησή τους στη ρύθμιση των 120 δόσεων.

Η ρύθμιση αφορά τόσο τα χρέη προς τη φορολογική αρχή, όσο και προς τα ασφαλιστικά ταμεία.

Σημειώνεται ότι τρέχουσες οφειλές (μετά τις 1/1/2025), δηλαδή κάτω των 2 ετών, ρυθμίζονται με τη πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Το επιτόκιο της ρύθμισης των 120 δόσεων είναι το ίδιο με αυτό της πάγιας ρύθμισης των 24 δόσεων (5,84%), λαμβάνοντας υπόψη την ίση μεταχείριση μεταξύ των πολιτών που έχουν ρυθμίσει τα χρέη τους με την πάγια ρύθμιση και όσων εντάσσονται στις 120 δόσεις. Σημειώνεται ότι το επιτόκιο της πάγιας ρύθμισης έχει παραμείνει παγωμένο με διαδοχικές νομοθετικές ρυθμίσεις, έτσι ώστε να μην επαυξηθεί από τις αυξήσεις των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.»

Σύμφωνα με τις διευκρινήσεις δεν μπορούν να ενταχθούν στις 120 δόσεις όσοι φορολογούμενοι έσπευσαν να κάνουν αίτηση για τις 72 δόσεις και αναγκαστικά έκανα ρύθμιση για το 2024 των οφειλών τους σε 24 ή 48 δόσεις ανάλογα με το είδος του χρέους τους (τρέχουσες φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές ή πρόστιμα και φόρος κληρονομιών γονικών παροχών και δωρεών αντίστοιχα).

Γιατί δεν πέτυχαν οι 72 δόσεις .

Γιατί για κάποιον λόγο δεν εντάχθηκαν πολλοί πολίτες στις ι 72 δόσεις;

 Διότι χωρίς κούρεμα του χρέους, και βασικά των τόκων, και με την υποχρέωση να πρέπει να αποπληρώνουν τρεις διαφορετικές κατηγορίες υποχρεώσεων, κανείς  μπορεί να ανταποκριθεί.

Ποιο συγκεκριμένα όσοι πολίτες θα έπρεπε να αποπληρώνουν την  ρύθμιση των 72 δόσεων , την πάγια ρύθμιση των χρεών του 2024,2025 και του 2026 μέχρι την στιγμή της αίτησης και παράλληλα και τις τρέχουσες υποχρεώσεις και μάλιστα με επιτόκιο 5,84%.

Τα χρέη όμως αυξάνονται κάθε χρόνο τόσο στον φορολογικό τομέα όσο και στο ΚΕΑΟ.

Σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, η μεγαλύτερη αύξηση εμφανίζεται στις ασφαλιστικές εισφορές και στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) όπου τα 35 δισ. του 2019 έχουν ξεπεράσει σήμερα τα 52 δισ.

Μάλιστα, το 69,7% των οφειλετών του ΚΕΑΟ χρωστά έως 15.000 ευρώ και έως 30.000 ευρώ το 84,5%.

Ακόμα, 2,54 εκατ. ρυθμίσεις ασφαλιστικών χρεών που είχαν γίνει μέχρι τον Ιούνιο χάθηκαν οι 1,38 εκατ., αντιπροσωπεύοντας χρέη 24,44 δισ. ευρώ.

Για να μην αποτύχει και η νέα εξαγγελία της κυβέρνησης και να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους προς το δημόσιο, θα πρέπει όλες οι υποχρεώσεις σε εφορία και ΕΦΚΑ να ενταχθούν στις 120 δόσεις και να υπάρχει κούρεμα των προσαυξήσεων , όπως και στις παλιότερες ρυθμίσεις των ληξιπρόθεσμων χρεών.

Ακόμη θα πρέπει να γίνει δεκτό το αίτημα του επιχειρηματικού κόσμου για μείωση του επιτοκίου 5,84% σε 3%, επιτόκιο που έχουν οι αποπληρωμές χρεών μέσω του εξωδικαστικού.

Μόνο ηλεκτρονικές πληρωμές για αγορές

(Τέλος στα μετρητά στις αντικαταβολές μέσω courier – Υποχρεωτικές οι ηλεκτρονικές πληρωμές)

Αλλαγές στον τρόπο εξόφλησης των ηλεκτρονικών αγορών με αντικαταβολή φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Με τις προτεινόμενες διατάξεις, καταργείται η δυνατότητα πληρωμής με μετρητά κατά την παράδοση προϊόντων από εταιρείες ταχυμεταφορών, ανεξαρτήτως της αξίας της παραγγελίας.

Ειδικότερα, τα άρθρα 299 και 300 του νομοσχεδίου προβλέπουν ότι οι αγορές αγαθών από ιδιώτες, όταν η αποστολή και η παράδοση πραγματοποιούνται μέσω courier και η εξόφληση γίνεται κατά την παράδοση, θα πληρώνονται αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα. Στις διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνονται οι τραπεζικές κάρτες, τα τραπεζικά εμβάσματα, οι πληρωμές μέσω λογαριασμών πληρωμών και τα ηλεκτρονικά πορτοφόλια.

Η βασική αλλαγή αφορά το όριο των 500 ευρώ, πάνω από το οποίο ισχύει ήδη η υποχρέωση ηλεκτρονικής πληρωμής στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και ιδιωτών. Με τη νέα ρύθμιση, η υποχρέωση επεκτείνεται στις αντικαταβολές μέσω courier ακόμη και για παραγγελίες μικρής αξίας.

Πρόστιμα στις εταιρείες courier

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην τήρηση των νέων κανόνων από τις εταιρείες ταχυμεταφορών. Σε περίπτωση αποδοχής μετρητών κατά την παράδοση, προβλέπεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής για κάθε παράβαση.

Για παράδειγμα, εάν μία παραγγελία αξίας 50 ευρώ πληρωθεί με μετρητά στον courier, το πρόστιμο θα ανέρχεται σε 100 ευρώ. Για συναλλαγή 200 ευρώ, το πρόστιμο θα φθάνει τα 400 ευρώ.

Ωστόσο, οι διατάξεις βρίσκονται ακόμη σε στάδιο δημόσιας διαβούλευσης και ήδη έχουν δεχθεί σφοδρή κριτική από τις εταιρίες ταχυμεταφορών, που ζητούν την απόσυρσης της διάταξης . Η εφαρμογή τους θα ξεκινήσει σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία μετά τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης.

Για καταναλωτές, ηλεκτρονικά καταστήματα και εταιρείες courier, η αλλαγή συνεπάγεται προσαρμογή των διαδικασιών πληρωμής και είσπραξης, με την ηλεκτρονική εξόφληση να καθίσταται υποχρεωτική στις συγκεκριμένες συναλλαγές.

Εξαιρέσεις

Πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης θα εκδοθεί υπουργική απόφαση με την οποία θα προσδιοριστούν οι κατηγορίες φυσικών προσώπων που θα εξαιρούνται από την υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής.

Μεταξύ των εξαιρέσεων, σύμφωνα με πληροφορίες, θα περιλαμβάνονται τα τρόφιμα, τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, οι ηλικιωμένοι άνω των 70 ετών, καθώς και οι οικισμοί με μικρό αριθμό κατοίκων και οι νησιωτικές περιοχές.

Σε ό,τι αφορά τις πλατφόρμες delivery φαγητού,  ως προς το βασικό τους αντικείμενο, αυτές δεν επηρεάζονται από τη συγκεκριμένη ρύθμιση, καθώς το κύριο μέρος των συναλλαγών τους αφορά τρόφιμα, τα οποία περιλαμβάνονται στις εξαιρέσεις.

Ωστόσο, διαφορετική είναι η περίπτωση των φαρμακείων. Εφόσον πρόκειται για συνταγογραφούμενα φάρμακα, οι συναλλαγές θα πρέπει να πραγματοποιούνται με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής, καθώς τα συνταγογραφούμενα φάρμακα δεν εντάσσονται στην ίδια εξαίρεση με τα μη συνταγογραφούμενα.

Μετάταξη των αγροτών στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ

(Αυτόματη μετάταξη των αγροτών στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ από την ΑΑΔΕ)

Αυτόματη μετάταξη των αγροτών από το ειδικό στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Σύμφωνα με τις προτεινόμενες διατάξεις, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) θα προχωρά αυτεπάγγελτα στη μεταβολή του φορολογικού καθεστώτος όσων αγροτών δεν πληρούν πλέον τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και δεν υποβάλλουν εγκαίρως τη σχετική δήλωση.

Η μετάταξη θα πραγματοποιείται την επομένη της λήξης της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης, δηλαδή την 31^η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από την πλήρωση των προϋποθέσεων μιας και η καταληκτική ημερομηνία δήλωσης της μετάταξης είναι η 30στη Ιανουαρίου,  με αναδρομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του έτους που ακολουθεί εκείνο κατά το οποίο έπαψαν να πληρούνται οι προϋποθέσεις παραμονής στο ειδικό καθεστώς.

Αυτόματες αλλαγές στο φορολογικό μητρώο

Με την εφαρμογή της διαδικασίας, η ΑΑΔΕ θα προχωρά αυτόματα στην επικαιροποίηση των στοιχείων δραστηριότητας, του λογιστικού συστήματος και του καθεστώτος ΦΠΑ του αγρότη. Παράλληλα, ως έδρα θα καταχωρίζεται η διεύθυνση της μόνιμης κατοικίας του.

Οι αγρότες θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν δήλωση μεταβολής μέσα σε 10 ημέρες από την αυτόματη μετάταξη, προκειμένου να διορθώσουν τυχόν ανακρίβειες στα στοιχεία του φορολογικού μητρώου. Αντίστοιχη προθεσμία προβλέπεται για τη δήλωση διακοπής εργασιών, όταν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις.

Τι πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί

Η προτεινόμενη ρύθμιση ενισχύει τον αυτοματοποιημένο έλεγχο της φορολογικής κατάστασης των αγροτών και περιορίζει την εξάρτηση της διαδικασίας από την έγκαιρη υποβολή δηλώσεων από τους ίδιους τους φορολογουμένους.

Οι παραγωγοί καλούνται να παρακολουθούν συστηματικά τα έσοδα από τις πωλήσεις αγροτικών προϊόντων και τις επιδοτήσεις τους, ώστε να διαπιστώνουν εγκαίρως αν εξακολουθούν να πληρούν τα κριτήρια του ειδικού καθεστώτος.

Οι διατάξεις βρίσκονται σε στάδιο δημόσιας διαβούλευσης και θα εφαρμοστούν εφόσον ψηφιστούν. Η έγκαιρη ενημέρωση και η συνεργασία με τον λογιστή καθίστανται καθοριστικές για την αποφυγή φορολογικών εκκρεμοτήτων.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι με την προτεινόμενη διάταξη θα λυθεί ένα μεγάλο θέμα που αφορά την έκδοση παραστατικών από τος αγρότες που μετατάχθηκαν και την υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ. 

Στην ΑΑΔΕ έλεγχοι και εποπτεία του Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων

(Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων: Στην ΑΑΔΕ οι έλεγχοι και η εποπτεία)

Στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) μεταφέρεται η αρμοδιότητα διαχείρισης, λειτουργίας και εποπτείας του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων, σύμφωνα με τις προτεινόμενες διατάξεις του νέου νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας στην εταιρική ιδιοκτησία και στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, σε εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Με το νέο πλαίσιο, η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει τον έλεγχο της ορθότητας και της πληρότητας των καταχωρισμένων στοιχείων, αποκτώντας τη δυνατότητα διενέργειας ακόμη και επιτόπιων ελέγχων στις εγκαταστάσεις των υπόχρεων επιχειρήσεων. Παράλληλα, προβλέπεται η διασύνδεση του Μητρώου με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) και άλλες βάσεις δεδομένων, ώστε να διευκολύνεται η διασταύρωση πληροφοριών.

Προθεσμία 60 ημερών και πρόστιμα έως 40.000 ευρώ

Οι επιχειρήσεις και οι λοιπές υπόχρεες νομικές οντότητες εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη τήρησης ακριβών και επικαιροποιημένων στοιχείων για τους πραγματικούς δικαιούχους τους. Κάθε μεταβολή πρέπει να καταχωρίζεται εντός 60 ημερών από την επέλευσή της.

Τα προβλεπόμενα πρόστιμα κυμαίνονται από 5.000 έως 40.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά της επιχείρησης και τη φύση της παράβασης. Κυρώσεις προβλέπονται για μη υποβολή, εκπρόθεσμη υποβολή, ανακριβή ή ελλιπή δήλωση, καθώς και για μη τήρηση του προβλεπόμενου εσωτερικού μητρώου.

Τα πρόστιμα θα είναι ακόμη ανάλογα με τον κύκλο εργασιών ή τον αριθμό εργαζομένων. Ειδικότερα προβλέπονται πρόστιμα:

• 5.000 ευρώ για κύκλο εργασιών έως 100.000 ευρώ,
• 10.000 ευρώ για κύκλο εργασιών άνω των 100.000 έως 700.000 ευρώ,
• 20.000 ευρώ για κύκλο εργασιών 700.000 έως 8 εκατ. ευρώ και
• 40.000 ευρώ για κύκλο εργασιών άνω των 8 εκατ. ευρώ.

Για εκπρόθεσμη δήλωση προβλέπονται πρόστιμα 100 ή 500 ευρώ, ενώ μετά την παρέλευση τριών μηνών η δήλωση θεωρείται μη υποβληθείσα. Οι σοβαρές παραβάσεις συνεπάγονται και δέσμευση της χορήγησης αποδεικτικού ενημερότητας μέχρι τη συμμόρφωση. Για τα εμπιστεύματα προβλέπεται πρόστιμο 10.000 ευρώ, το οποίο διπλασιάζεται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ή υποτροπής.

Περιορισμοί στην πρόσβαση και προστασία δεδομένων

Το νομοσχέδιο αναμορφώνει επίσης τη διαδικασία πρόσβασης στα στοιχεία για πρόσωπα που διαθέτουν ειδικό έννομο συμφέρον, καθορίζοντας συγκεκριμένες προθεσμίες εξέτασης των αιτημάτων. Προβλέπεται, παράλληλα, δυνατότητα περιορισμού της πρόσβασης σε πληροφορίες όταν συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι προστασίας, όπως κίνδυνος απάτης, εκβιασμού ή βίας.

Άλλα θέματα που διαπραγματεύονται

Πέρα από τα παραπάνω στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο υπάρχουν διατάξεις για την φορολόγηση κρυπτονομισμάτων και για την μεταφορά φορολογικής κατοικίας άρθρου 5Γ, όπου αναφέρονται οι αλλαγές στην απώλεια της φορολογικής απαλλαγής -και πότε προβλέπεται αναδρομική άρση του ευεργετήματος.

Ο Απόστολος Αλωνιάτης είναι οικονομολόγος – φοροτεχνικός, Α’ Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών & Φορολογικών Μελετών (Ι.Ο.ΦΟ.Μ), Σύμβουλος Διοίκησης της ENTERSOFTONE και συγγραφέας.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα One Voice (Finance & Markets Voice) , την Κυριακή 18  Οκτωβρίου 2026