Ποια είναι τα είδη φορολογικών ελέγχων Γράφει ο Θοδωρής Δ. Καβούκης Πλήρης ή μερικός; Επιτόπιος ή απομακρυσμένος; Τι προβλέπει ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας

 

Ποια είναι τα είδη φορολογικών ελέγχων

Γράφει ο Θοδωρής Δ. Καβούκης

Πλήρης ή μερικός; Επιτόπιος ή απομακρυσμένος; Τι προβλέπει ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας

            Σύμφωνα με το άρθρο 31 του ν. 5104/2024 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας εφεξής ΚΦΔ) οι υποθέσεις που ελέγχονται επιλέγονται με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε.  βάση κριτηρίων ανάλυσης κινδύνου, στοιχείων από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, ή εξαιρετικά βάση άλλων κριτηρίων, τα οποία καθορίζονται από τον Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. και δεν δημοσιοποιούνται. Ειδικότερα ορίζεται ότι ποσοστό τουλάχιστον εβδομήντα πέντε τοις εκατό των ελέγχων αφορά καταρχήν σε ελέγχους των τελευταίων τριών ετών για τα οποία έχει λήξει η προθεσμία υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, οι οποίοι έλεγχοι μπορούν να επεκτείνονται στα δύο προηγούμενα πέραν της τελευταίας τριετίας, φορολογικά έτη ή χρήσεις.

Με την απόφαση Α. 1190/2025 ορίστηκε ότι το έτος 2026 θα διενεργηθούν συνολικά τουλάχιστον εβδομήντα δύο χιλιάδες οκτακόσιοι (72.800) έλεγχοι. Συγκεκριμένα θα διενεργηθούν:

·         είκοσι έξι χιλιάδες (26.000) πλήρεις και μερικοί φορολογικοί έλεγχοι από τις ελεγκτικές υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικών Λειτουργιών (Γ.Δ.Φ.Λ.), πλην των Υ.Ε.Δ.Δ.Ε.

·         από τα ΕΛ.ΚΕ. Αττικής και Θεσσαλονίκης, τις ΔΟΥ, τις Υπηρεσίες Φορολογικής Εξυπηρέτησης, το ΚΕ.ΦΟ.Δ.Ε. Αττικής, τα ΚΕ.Β.ΕΙΣ. Αττικής και Θεσσαλονίκης και τα ΚΕ.ΦΟ.Κ. Αττικής και Θεσσαλονίκης είκοσι πέντε χιλιάδες τετρακόσιοι (25.400) μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι για τη διαπίστωση της ορθής εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων.

·         από τις ως άνω ελεγκτικές υπηρεσίες δύο χιλιάδες πεντακόσιοι (2.500) έλεγχοι για τη διαπίστωση της ορθής εκπλήρωσης των υποχρεώσεων στη φορολογία μεταβίβασης ακινήτων, κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών

·         από τις Υπηρεσίες Ερευνών και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων (ΥΕΔΔΕ) τουλάχιστον δέκα οκτώ χιλιάδες (18.000) στοχευμένοι μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι, καθώς και τουλάχιστον εννιακόσιοι (900) έλεγχοι  έρευνες φοροδιαφυγής.

 

ΕΙΔΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

            Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας διακρίνει τα είδη του φορολογικού ελέγχου σε δύο κατηγορίες: α) τον φορολογικό έλεγχο ανάλογα με το εύρος των αντικειμένων που αυτός καλύπτει και β) τον φορολογικό έλεγχο ανάλογα με τον τόπο διενέργειας αυτού.

 

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΕΥΡΟΣ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

            Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 27 του ΚΦΔ οι φορολογικοί έλεγχοι διακρίνονται σε:

·         Πλήρεις ελέγχους: πλήρης είναι ο έλεγχος που διενεργείται για όλες τις φορολογίες και όλα τα φορολογικά αντικείμενα, τέλη ή εισφορές, για ένα ή περισσότερα φορολογικά έτη ή διαχειριστικές περιόδους ή φορολογικές υποθέσεις. Ο πλήρης έλεγχος είναι οριστικός για όλα τα ελεγχθέντα φορολογικά αντικείμενα και φορολογικά έτη ή διαχειριστικές ή φορολογικές περιόδους, που προβλέπονται στην οικεία εντολή ελέγχου.

·         Μερικούς ελέγχους: μερικός είναι ο έλεγχος που δεν συγκεντρώνει τα στοιχεία του πλήρους ελέγχου και διενεργείται ιδίως για συγκεκριμένα ζητήματα ή συναλλαγές μιας φορολογίας ή ενός φορολογικού αντικειμένου, τέλους ή εισφοράς ή για όλα τα φορολογικά αντικείμενα, τέλη ή εισφορές συγκεκριμένων συναλλαγών, για μια ή περισσότερες φορολογικές ή διαχειριστικές περιόδους, ή ένα ή περισσότερα φορολογικά έτη στα οποία αναφέρεται το προς έλεγχο φορολογικό ζήτημα ή η συναλλαγή της οικείας εντολής. Ο μερικός έλεγχος είναι οριστικός ως προς τα ελεγχθέντα φορολογικά αντικείμενα ή ζητήματα ή συναλλαγές για τα φορολογικά έτη ή διαχειριστικές ή φορολογικές περιόδους που προβλέπονται στην οικεία εντολή ελέγχου

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Το γεγονός ότι τόσο ο πλήρης όσο και ο μερικός έλεγχος είναι οριστικοί δεν αποκλείει την δυνατότητα της φορολογικής διοίκησης να διενεργήσει επανέλεγχο, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις που ο νόμος ορίζει. Ειδικότερα η Φορολογική Διοίκηση έχει δικαίωμα επανελέγχου φορολογικής περιόδου ή υπόθεσης, για την οποία έχει ήδη διενεργηθεί πλήρης έλεγχος, μόνον εάν προκύψουν νέα στοιχεία, από τα οποία προκύπτει ότι η φορολογική οφειλή υπερβαίνει αυτή που είχε προσδιορισθεί κατόπιν του αρχικού ελέγχου ή διαπιστωθεί ότι με τη σύμπραξη του υπαλλήλου της ελεγκτικής αρχής και του φορολογουμένου περιορίσθηκε η φορολογική οφειλή. Ο περιορισμός αυτός δεν ισχύει όταν ο πρώτος έλεγχος γίνεται στο πλαίσιο επιστροφής φόρου.

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

      Σύμφωνα με την παράγραφο 7 του άρθρου 27 του ΚΦΔ οι φορολογικοί έλεγχοι διακρίνονται σε:

·         Επιτόπιους ελέγχους: επιτόπιος είναι ο φορολογικός έλεγχος που διενεργείται στην εγκατάσταση του φορολογούμενου. Ο υπάλληλος ή οι υπάλληλοι της Φορολογικής Διοίκησης που διενεργούν τον επιτόπιο φορολογικό έλεγχο φέρουν έγγραφη εντολή διενέργειας επιτόπιου φορολογικού ελέγχου, η οποία εκδίδεται από τον Διοικητή ή από εξουσιοδοτημένα από αυτόν όργανα της Φορολογικής Διοίκησης, την οποία επιδεικνύουν μαζί με το δελτίο αστυνομικής ή υπηρεσιακής ταυτότητάς τους πριν από την έναρξη του φορολογικού ελέγχου. Η εντολή της Φορολογικής Διοίκησης για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου που εκδίδεται σε περίπτωση επιτόπιου φορολογικού ελέγχου κοινοποιείται στον φορολογούμενο με προηγούμενη έγγραφη ειδοποίηση.  Ο επιτόπιος φορολογικός έλεγχος διενεργείται στις εγκαταστάσεις του φορολογούμενου κατά το επίσημο ωράριο εργασίας της Φορολογικής Διοίκησης και μπορεί να παρατείνεται μέχρι την ολοκλήρωσή του. Η Φορολογική Διοίκηση δύναται να διενεργεί επιτόπιο φορολογικό έλεγχο και εκτός του επίσημου ωραρίου εργασίας, εφόσον απαιτείται από το είδος των δραστηριοτήτων του φορολογούμενου. Στην περίπτωση αυτή γίνεται ειδική μνεία στην εντολή του φορολογικού ελέγχου. Η είσοδος στην κατοικία του φορολογούμενου επιτρέπεται μόνο με εντολή του αρμόδιου Εισαγγελέα και ο έλεγχος πραγματοποιείται μόνο με την παρουσία δικαστικού λειτουργού.

·         Απομακρυσμένους Ελέγχους: απομακρυσμένος είναι ο φορολογικός έλεγχος που διενεργείται σε άλλον τόπο, εκτός των εγκαταστάσεων του φορολογούμενου (π.χ. γραφεία φορολογικής διοίκησης),  όπου προσκομίζονται, εφόσον απαιτείται, τα στοιχεία από τον φορολογούμενο.

ΘΟΔΩΡΗΣ Δ. ΚΑΒΟΥΚΗΣ

Δικηγόρος - Οικονομολόγος

 Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα 1Voice (Finance & Markets Voice) , την Κυριακή 1 Μαρτίου  2026