Πότε ο φορολογούμενος αμφισβητεί τα … χρωστούμενα Γράφει ο Θόδωρος Δ. Καβούκης Αίτηση ακύρωσης ή τροποποίησης του άρθρου 74 ΚΦΔ

 

Πότε ο φορολογούμενος αμφισβητεί τα … χρωστούμενα

Γράφει ο Θόδωρος Δ. Καβούκης

Αίτηση ακύρωσης ή τροποποίησης του άρθρου 74 ΚΦΔ

            Σύμφωνα με το άρθρο 72 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ) ο φορολογούμενος, εφόσον αμφισβητεί οποιαδήποτε πράξη που έχει εκδοθεί σε βάρος του από τη Φορολογική Διοίκηση, οφείλει να υποβάλει ενδικοφανή προσφυγή με αίτημα την επανεξέταση της πράξης στο πλαίσιο διοικητικής διαδικασίας από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ). Η ενδικοφανής προσφυγή, η οποία έχει αναλυθεί σε προηγούμενη αρθρογραφία, είναι μια διοικητική προσφυγή η οποία υποβάλλεται από τον φορολογούμενο μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την ημερομηνία κοινοποίησης της πράξης σε αυτόν. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει η Α.Α.Δ.Ε. το πρώτο τρίμηνο του 2026 εξετάστηκαν από την ΔΕΔ 2.049 ενδικοφανείς προσφυγές, εκ των οποίων έγιναν εν όλω ή εν μέρει δεκτές οι 848, ήτοι ποσοστό 41,38% με αποτέλεσμα την μείωση ή την ακύρωση των αντίστοιχων καταλογισμών στους οποίους είχε προβεί η Φορολογική Διοίκηση.

            Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας εκτός από την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής ορίζει, στο άρθρο 74 αυτού, ότι ο φορολογούμενος δύναται να προβεί σε  αίτηση ακύρωσης ή τροποποίησης άμεσου προσδιορισμού φόρου, πράξης προσδιορισμού φόρου και πράξης επιβολής προστίμου. Ωστόσο εν λόγω αίτηση δύναται να υποβληθεί για συγκεκριμένους λόγους οι οποίοι περιοριστικά αναφέρονται στο άρθρο 74 του ΚΦΔ. Ειδικότερα σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο του άρθρου 74 του ΚΦΔ άμεσος προσδιορισμός φόρου ή πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή πράξη επιβολής προστίμου δύναται να ακυρωθεί ή να τροποποιηθεί, κατά περίπτωση, για έναν από τους εξής λόγους:

·         για πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης

·         για αριθμητικό ή υπολογιστικό λάθος

Η πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης απαιτείται να προκύπτει αμέσως από έγγραφα ή άλλα στοιχεία που είτε προσκομίζει ο φορολογούμενος είτε έχει στη διάθεσή της η Φορολογική Διοίκηση, χωρίς να απαιτούνται ελεγκτικές επαληθεύσεις. Επίκληση νέων πραγματικών περιστατικών επιτρέπεται μόνο στην περίπτωση επιγενόμενου (οψιγενούς) λόγου ακύρωσης ή τροποποίησης, ήτοι λόγου που προέκυψε σε μεταγενέστερο του προσδιορισμού του φόρου ή του προστίμου χρόνο. Η παραγραφή, ως ουσιαστικό στοιχείο της φορολογικής ενοχής, δεν συνιστά λόγο πρόδηλης έλλειψης φορολογικής υποχρέωσης κατά την έννοια του άρθρου 74 ΚΦΔ. Η πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης μπορεί να προκύπτει από τη μεταγενέστερη μεταβολή του νομικού πλαισίου που εφαρμόζεται αναδρομικά στην εξεταζόμενη περίπτωση, γεγονός το οποίο ήταν αντικειμενικά αδύνατο να ληφθεί υπόψη κατά το χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης πράξης ή άμεσου προσδιορισμού φόρου.

Αριθμητικό λάθος θεωρείται η εσφαλμένη αναγραφή αριθμού ή ποσού και υπολογιστικό λάθος θεωρείται το σφάλμα κατά τη διενέργεια μαθηματικού υπολογισμού ή κατά την εκτέλεση αριθμητικής πράξης. Δεν εμπίπτει στην έννοια του αριθμητικού ή υπολογιστικού λάθους η εσφαλμένη επιβολή φόρου ή απαλλαγή από τον φόρο ή η κακή εφαρμογή του νόμου.

Προθεσμία υποβολής

            Ο φορολογούμενος δύναται να υποβάλει αίτηση στην αρμόδια για την έκδοση της πράξης ακύρωσης ή τροποποίησης υπηρεσία εντός προθεσμίας τριών (3) ετών από την κοινοποίηση της πράξης προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου ή, σε περίπτωση άμεσου προσδιορισμού φόρου, από την υποβολή της δήλωσης. Εάν η έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης οφείλεται σε επιγενόμενο λόγο, ο οποίος γεννήθηκε εντός του τελευταίου τριμήνου της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, η ως άνω αίτηση δύναται να υποβληθεί εντός τριών (3) μηνών από τη γένεση του λόγου αυτού.

Η υποβολή αίτησης ακύρωσης κωλύει την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής;

Οι διαδικασίες που προβλέπονται για την αίτηση ακύρωσης ή τροποποίησης του άρθρου 74 ΚΦΔ δεν αναστέλλουν την προθεσμία και δεν κωλύουν την άσκηση της ενδικοφανούς προσφυγής ή της προσφυγής ενώπιον του δικαστηρίου. Η άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής ή η εκκρεμοδικία δεν κωλύουν τις διαδικασίες της αίτησης ακύρωσης ή τροποποίησης του άρθρου 74 ΚΦΔ. Στην περίπτωση άσκησης δικαστικής προσφυγής, η προθεσμία των 3 ετών για την υποβολή της αίτησης ακύρωσης ή τροποποίησης του άρθρου 74 ΚΦΔ λήγει ένα (1) έτος μετά από την έκδοση αμετάκλητης απόφασης. Ωστόσο η προθεσμία αυτή δεν δύναται να παραταθεί περαιτέρω, στην περίπτωση που η έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης οφείλεται σε επιγενόμενο λόγο.

            Σε περίπτωση που η αίτηση ακύρωσης και τροποποίησης του άρθρου 74 ΚΦΔ υποβληθεί μετά την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής και εντός της προθεσμίας εντός της οποίας εκδίδεται η απόφαση της ΔΕΔ, η αρμόδια υπηρεσία ενημερώνει τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών για την υποβολή της αίτησης, καθώς και για την αποδοχή ή απόρριψη αυτής.

Αποδοχή – απόρριψη της αίτησης

                Σε περίπτωση κατά την οποία, από τα στοιχεία και δικαιολογητικά που προσκομίζει και επικαλείται ο φορολογούμενος, αποδεικνύεται η μερική ή ολική έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης ή το αριθμητικό ή υπολογιστικό λάθος, ο προϊστάμενος της αρμόδιας υπηρεσίας, κάνει αποδεκτή, εν όλω ή εν μέρει, κατά περίπτωση, την αίτηση και εκδίδει πράξη ακύρωσης ή τροποποίησης του άμεσου προσδιορισμού φόρου ή της πράξης διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού ή και της πράξης επιβολής προστίμου, στην οποία περιέχονται τα στοιχεία που λήφθηκαν υπόψη, οι λόγοι της εν όλω ή εν μέρει αποδοχής της αίτησης και η σχετική φορολογική υποχρέωση. Η πράξη ακύρωσης ή τροποποίησης εκδίδεται εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών από την υποβολή της αίτησης και κοινοποιείται στον φορολογούμενο σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του ΚΦΔ.

             Σε περίπτωση που η αίτηση του φορολογούμενου απορριφθεί, εκδίδεται από τον αρμόδιο προϊστάμενο, εντός της προθεσμίας της ως άνω προθεσμίας, πράξη απόρριψης στην οποία περιέχονται αναλυτικά τα στοιχεία που λήφθηκαν υπόψη και οι λόγοι της απόρριψης. Η πράξη απόρριψης κοινοποιείται στον φορολογούμενο σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του ΚΦΔ.

                Κατά της πράξης με την οποία απορρίπτεται εν όλω ή εν μέρει η αίτηση ακύρωσης ή τροποποίησης του άρθρου 74 ΚΦΔ ή της σιωπηρής απόρριψης αυτής με την παρέλευση άπρακτης της προθεσμίας των τριών (3) μηνών χωρεί άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 72 του ΚΦΔ.

 

ΘΟΔΩΡΗΣ Δ. ΚΑΒΟΥΚΗΣ

Δικηγόρος – Οικονομολόγος

 

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα One Voice (Finance & Markets Voice) , την Κυριακή 20  Σεπτεμβρίου 2026