Υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας λογιστών, ελεγκτών, μεσιτών κ.ά. (μέρος α΄)
ΤΖΕΝΗ ΠΑΝΟΥ*, ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ*
Στο πλαίσιο του νέου νόμου 4557/2018 για την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, εκδόθηκε η ΠΟΛ 1204/2018 παρέχοντας αναλυτικές διευκρινίσεις για τις υποχρεώσεις των υπόχρεων προσώπων που εμπίπτουν ειδικά στην αρμοδιότητα της ΑΑΔΕΕ, να λαμβάνουν ως προς τους πελάτες τους μέτρα «δέουσας επιμέλειας», ήτοι εξακρίβωση της ταυτότητάς τους κ.λπ.
Υπόχρεα πρόσωπα. Τα ανωτέρω υπόχρεα πρόσωπα είναι:
α) Εξωτερικοί λογιστές - φοροτεχνικοί και νομικά πρόσωπα παροχής λογιστικών - φοροτεχνικών υπηρεσιών, καθώς και ιδιώτες ελεγκτές,
β) μεσίτες ακινήτων, για συναλλαγές των οποίων η αξία ανέρχεται σε τουλάχιστον 10.000 ευρώ και
γ) έμποροι και εκπλειστηριαστές αγαθών μεγάλης αξίας, όταν η αξία της συναλλαγής ανέρχεται σε τουλάχιστον 10.000 ευρώ, ανεξάρτητα από το εάν αυτή διενεργείται με μία μόνο πράξη ή με περισσότερες, μεταξύ των οποίων φαίνεται να υπάρχει κάποια σχέση.
Ως αγαθά μεγάλης αξίας νοούνται ιδίως οι πολύτιμοι και ημιπολύτιμοι λίθοι και τα μέταλλα, κοσμήματα, ρολόγια, αντίκες, συλλεκτικά είδη, έργα τέχνης, μουσικά όργανα, τάπητες, είδη γουνοποιίας, δερμάτινα είδη, αυτοκίνητα, ελικόπτερα, αεροσκάφη και σκάφη αναψυχής γενικά κ.λπ.
Πότε λαμβάνονται μέτρα δέουσας επιμέλειας. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν μέτρα δέουσας επιμέλειας ως προς τους πελάτες τους:
α) Οταν συνάπτουν επιχειρηματική σχέση.
β) Οταν διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που ανέρχεται σε ποσό ίσο ή μεγαλύτερο των 15.000 ευρώ, είτε η συναλλαγή αυτή πραγματοποιείται με μία και μόνη πράξη είτε με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους.
γ) Οταν διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που αποτελεί μεταφορά χρηματικών ποσών άνω των 1.000 ευρώ.
δ) Οταν πρόκειται για πρόσωπα που εμπορεύονται αγαθά και διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή σε μετρητά, που αφορά ποσό 10.000 ευρώ τουλάχιστον, είτε διενεργείται με μία μόνη πράξη ή με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους.
ε) Οταν υπάρχει υπόνοια νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ανεξάρτητα από κάθε παρέκκλιση, εξαίρεση ή κατώτατο όριο ποσού.
στ) Οταν υπάρχουν αμφιβολίες για την ακρίβεια, την πληρότητα ή την επάρκεια των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν προηγουμένως για την πιστοποίηση και την επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη ή του πραγματικού δικαιούχου.
Μέτρα συνήθους δέουσας επιμέλειας. Τα μέτρα συνήθους δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη περιλαμβάνουν τα εξής:
• Την εξακρίβωση και επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη (καθώς και τυχόν μεσολαβούντος εξουσιοδοτημένου προσώπου) πριν από τη σύναψη της επιχειρηματικής σχέσης ή τη διενέργεια της συναλλαγής, αλλά και την εξακρίβωση της ταυτότητας του πραγματικού δικαιούχου και την επικαιροποίηση των στοιχείων και αυτών. Ο πραγματικός δικαιούχος ορίζεται ως το ή τα φυσικά πρόσωπα στα οποία τελικά ανήκει ο πελάτης, νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, ή τα οποία ελέγχουν αυτόν, καθώς και το ή τα φυσικά πρόσωπα για λογαριασμό των οποίων διεξάγεται συναλλαγή ή δραστηριότητα.
• Την αξιολόγηση και, ανάλογα με την περίπτωση, τη συλλογή πληροφοριών για το αντικείμενο και τον σκοπό της επιχειρηματικής σχέσης.
• Την άσκηση συνεχούς εποπτείας όσον αφορά την επιχειρηματική σχέση, με ενδελεχή εξέταση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια αυτής, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι συναλλαγές ή δραστηριότητες συνάδουν με τις γνώσεις που έχουν τα υπόχρεα πρόσωπα σχετικά με τον πελάτη, τις επαγγελματικές δραστηριότητες και το προφίλ κινδύνου του, καθώς και, εφόσον απαιτείται, την προέλευση των κεφαλαίων. Στο πλαίσιο της άσκησης συνεχούς εποπτείας τα υπόχρεα πρόσωπα διασφαλίζουν την τήρηση ενημερωμένων εγγράφων, δεδομένων ή πληροφοριών.
Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας όχι μόνο στους νέους αλλά και στους υφιστάμενους πελάτες. Περαιτέρω προβλέπονται περιπτώσεις λήψης μέτρων απλουστευμένης ή, αντίθετα, αυξημένης δέουσας επιμέλειας κατά περίπτωση.
Στο επόμενο άρθρο μας θα αναφερθούμε στις λοιπές υποχρεώσεις των υπόχρεων προσώπων (π.χ. υποχρέωση ενημέρωσης της ΑΑΔΕ), αλλά και στις κυρώσεις που επαπειλούνται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τον νέο νόμο.
* Η κ. Τζένη Πάνου είναι υπεύθυνη του φορολογικού τμήματος της ASnetwork (www.asnetwork.gr). Ο κ. Γιώργος Σαμοθράκης είναι ορκωτός ελεγκτής-λογιστής.
Στο πλαίσιο του νέου νόμου 4557/2018 για την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, εκδόθηκε η ΠΟΛ 1204/2018 παρέχοντας αναλυτικές διευκρινίσεις για τις υποχρεώσεις των υπόχρεων προσώπων που εμπίπτουν ειδικά στην αρμοδιότητα της ΑΑΔΕΕ, να λαμβάνουν ως προς τους πελάτες τους μέτρα «δέουσας επιμέλειας», ήτοι εξακρίβωση της ταυτότητάς τους κ.λπ.
Υπόχρεα πρόσωπα. Τα ανωτέρω υπόχρεα πρόσωπα είναι:
α) Εξωτερικοί λογιστές - φοροτεχνικοί και νομικά πρόσωπα παροχής λογιστικών - φοροτεχνικών υπηρεσιών, καθώς και ιδιώτες ελεγκτές,
β) μεσίτες ακινήτων, για συναλλαγές των οποίων η αξία ανέρχεται σε τουλάχιστον 10.000 ευρώ και
γ) έμποροι και εκπλειστηριαστές αγαθών μεγάλης αξίας, όταν η αξία της συναλλαγής ανέρχεται σε τουλάχιστον 10.000 ευρώ, ανεξάρτητα από το εάν αυτή διενεργείται με μία μόνο πράξη ή με περισσότερες, μεταξύ των οποίων φαίνεται να υπάρχει κάποια σχέση.
β) μεσίτες ακινήτων, για συναλλαγές των οποίων η αξία ανέρχεται σε τουλάχιστον 10.000 ευρώ και
γ) έμποροι και εκπλειστηριαστές αγαθών μεγάλης αξίας, όταν η αξία της συναλλαγής ανέρχεται σε τουλάχιστον 10.000 ευρώ, ανεξάρτητα από το εάν αυτή διενεργείται με μία μόνο πράξη ή με περισσότερες, μεταξύ των οποίων φαίνεται να υπάρχει κάποια σχέση.
Ως αγαθά μεγάλης αξίας νοούνται ιδίως οι πολύτιμοι και ημιπολύτιμοι λίθοι και τα μέταλλα, κοσμήματα, ρολόγια, αντίκες, συλλεκτικά είδη, έργα τέχνης, μουσικά όργανα, τάπητες, είδη γουνοποιίας, δερμάτινα είδη, αυτοκίνητα, ελικόπτερα, αεροσκάφη και σκάφη αναψυχής γενικά κ.λπ.
Πότε λαμβάνονται μέτρα δέουσας επιμέλειας. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν μέτρα δέουσας επιμέλειας ως προς τους πελάτες τους:
α) Οταν συνάπτουν επιχειρηματική σχέση.
β) Οταν διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που ανέρχεται σε ποσό ίσο ή μεγαλύτερο των 15.000 ευρώ, είτε η συναλλαγή αυτή πραγματοποιείται με μία και μόνη πράξη είτε με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους.
γ) Οταν διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που αποτελεί μεταφορά χρηματικών ποσών άνω των 1.000 ευρώ.
δ) Οταν πρόκειται για πρόσωπα που εμπορεύονται αγαθά και διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή σε μετρητά, που αφορά ποσό 10.000 ευρώ τουλάχιστον, είτε διενεργείται με μία μόνη πράξη ή με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους.
ε) Οταν υπάρχει υπόνοια νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ανεξάρτητα από κάθε παρέκκλιση, εξαίρεση ή κατώτατο όριο ποσού.
στ) Οταν υπάρχουν αμφιβολίες για την ακρίβεια, την πληρότητα ή την επάρκεια των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν προηγουμένως για την πιστοποίηση και την επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη ή του πραγματικού δικαιούχου.
β) Οταν διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που ανέρχεται σε ποσό ίσο ή μεγαλύτερο των 15.000 ευρώ, είτε η συναλλαγή αυτή πραγματοποιείται με μία και μόνη πράξη είτε με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους.
γ) Οταν διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που αποτελεί μεταφορά χρηματικών ποσών άνω των 1.000 ευρώ.
δ) Οταν πρόκειται για πρόσωπα που εμπορεύονται αγαθά και διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή σε μετρητά, που αφορά ποσό 10.000 ευρώ τουλάχιστον, είτε διενεργείται με μία μόνη πράξη ή με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους.
ε) Οταν υπάρχει υπόνοια νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ανεξάρτητα από κάθε παρέκκλιση, εξαίρεση ή κατώτατο όριο ποσού.
στ) Οταν υπάρχουν αμφιβολίες για την ακρίβεια, την πληρότητα ή την επάρκεια των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν προηγουμένως για την πιστοποίηση και την επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη ή του πραγματικού δικαιούχου.
Μέτρα συνήθους δέουσας επιμέλειας. Τα μέτρα συνήθους δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη περιλαμβάνουν τα εξής:
• Την εξακρίβωση και επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη (καθώς και τυχόν μεσολαβούντος εξουσιοδοτημένου προσώπου) πριν από τη σύναψη της επιχειρηματικής σχέσης ή τη διενέργεια της συναλλαγής, αλλά και την εξακρίβωση της ταυτότητας του πραγματικού δικαιούχου και την επικαιροποίηση των στοιχείων και αυτών. Ο πραγματικός δικαιούχος ορίζεται ως το ή τα φυσικά πρόσωπα στα οποία τελικά ανήκει ο πελάτης, νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, ή τα οποία ελέγχουν αυτόν, καθώς και το ή τα φυσικά πρόσωπα για λογαριασμό των οποίων διεξάγεται συναλλαγή ή δραστηριότητα.
• Την αξιολόγηση και, ανάλογα με την περίπτωση, τη συλλογή πληροφοριών για το αντικείμενο και τον σκοπό της επιχειρηματικής σχέσης.
• Την άσκηση συνεχούς εποπτείας όσον αφορά την επιχειρηματική σχέση, με ενδελεχή εξέταση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια αυτής, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι συναλλαγές ή δραστηριότητες συνάδουν με τις γνώσεις που έχουν τα υπόχρεα πρόσωπα σχετικά με τον πελάτη, τις επαγγελματικές δραστηριότητες και το προφίλ κινδύνου του, καθώς και, εφόσον απαιτείται, την προέλευση των κεφαλαίων. Στο πλαίσιο της άσκησης συνεχούς εποπτείας τα υπόχρεα πρόσωπα διασφαλίζουν την τήρηση ενημερωμένων εγγράφων, δεδομένων ή πληροφοριών.
Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας όχι μόνο στους νέους αλλά και στους υφιστάμενους πελάτες. Περαιτέρω προβλέπονται περιπτώσεις λήψης μέτρων απλουστευμένης ή, αντίθετα, αυξημένης δέουσας επιμέλειας κατά περίπτωση.
Στο επόμενο άρθρο μας θα αναφερθούμε στις λοιπές υποχρεώσεις των υπόχρεων προσώπων (π.χ. υποχρέωση ενημέρωσης της ΑΑΔΕ), αλλά και στις κυρώσεις που επαπειλούνται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τον νέο νόμο.
* Η κ. Τζένη Πάνου είναι υπεύθυνη του φορολογικού τμήματος της ASnetwork (www.asnetwork.gr). Ο κ. Γιώργος Σαμοθράκης είναι ορκωτός ελεγκτής-λογιστής.
Υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας μεσιτών, λογιστών, ελεγκτών κ.ά. (μέρος β΄)
ΤΖΕΝΗ ΠΑΝΟΥ*,ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ*
Στο προηγούμενο άρθρο μας αναφερθήκαμε στις υποχρεώσεις «δέουσας επιμέλειας» που υποχρεούνται να λαμβάνουν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ως προς τους πελάτες τους, οι λογιστές, φοροτεχνικοί, μεσίτες ακινήτων, έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας, κ.λπ. στο πλαίσιο:
• Του νόμου 4557/2018, για την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
• Της ΠΟΛ 1204/2018, που καθορίζει τις υποχρεώσεις των υπόχρεων προσώπων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΑΑΔΕ.
Οι υποχρεώσεις αυτές συνίστανται κυρίως στην εξακρίβωση και επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη ή του πραγματικού δικαιούχου, για λογαριασμό του οποίου διεξάγεται η συναλλαγή, στην αξιολόγηση και στη συλλογή πληροφοριών για το αντικείμενο και τον σκοπό της επιχειρηματικής σχέσης και στην άσκηση συνεχούς εποπτείας επί της σχέσης αυτής, με ενδελεχή εξέταση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια αυτής.
Οταν τα υπόχρεα πρόσωπα δεν μπορούν να συμμορφωθούν με τις ως άνω απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, δεν εκτελούν συναλλαγές του, δεν συνάπτουν επιχειρηματική σχέση ή διακόπτουν οριστικά αυτήν και εξετάζουν αν συντρέχει υποχρέωση αναφοράς στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες (η Αρχή).
Η συγκεκριμένη υποχρέωση δεν εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, από λογιστές - φοροτεχνικούς συμβούλους στις περιπτώσεις μόνο που τα εν λόγω πρόσωπα εκτελούν τα καθήκοντά τους στο πλαίσιο της υπεράσπισης των πελατών τους σε δικαστικές διαδικασίες ή σχετικά με αυτές, συμπεριλαμβανομένης της παροχής συμβουλών αναφορικά με την κίνηση ή αποφυγή τέτοιων διαδικασιών.
Αναφορές ύποπτων συναλλαγών προς την Αρχή. Τα υπόχρεα πρόσωπα και οι υπάλληλοί τους, στους οποίους περιλαμβάνονται τα διευθυντικά στελέχη, οφείλουν:
α) Να ενημερώνουν αμελλητί την Αρχή, όταν γνωρίζουν ή έχουν σοβαρές ενδείξεις ή υποψίες ότι χρηματικά ποσά συνιστούν έσοδα από εγκληματικές δραστηριότητες ή σχετίζονται με χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Η υποχρέωση αυτή αφορά και κάθε περίπτωση απόπειρας ύποπτης συναλλαγής.
β) Να παρέχουν αμελλητί στην Αρχή και σε κάθε αρμόδια αρχή, κατόπιν αιτήματος αυτών, όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες και στοιχεία.
Οι ανωτέρω υποχρεώσεις δεν εφαρμόζονται από λογιστές - φοροτεχνικούς συμβούλους στις περιπτώσεις μόνο που τα εν λόγω πρόσωπα εκτελούν τα καθήκοντά τους στο πλαίσιο της υπεράσπισης των πελατών τους σε δικαστικές διαδικασίες ή σχετικά με αυτές, συμπεριλαμβανομένης της παροχής συμβουλών αναφορικά με την κίνηση ή αποφυγή τέτοιων διαδικασιών.
Για διευκόλυνση των υπόχρεων προσώπων είναι διαθέσιμη εφαρμογή για ηλεκτρονική υποβολή αναφοράς στην ιστοσελίδα της Αρχής (http://www.hellenic-fiu.gr), καθώς και σχετικό υπόδειγμα αναφοράς.
Αποχή από συναλλαγές. Επίσης, τα υπόχρεα πρόσωπα απέχουν από τη διενέργεια συναλλαγών, εάν γνωρίζουν ή υποπτεύονται ότι συνδέονται με νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Στην περίπτωση αυτή οφείλουν να ενημερώσουν άμεσα την Αρχή και εφόσον αυτή στείλει οδηγίες να συμμορφωθούν, πριν εκτελέσουν οποιαδήποτε συναλλαγή. Ωστόσο τα υπόχρεα πρόσωπα οφείλουν να συνυπολογίσουν τον κίνδυνο, ο πελάτης να υποψιαστεί κάτι από τη μη διενέργεια της συναλλαγής και να προσπαθήσει να αποκρύψει τα περιουσιακά του στοιχεία. Στην περίπτωση αυτή η συναλλαγή εκτελείται κανονικά και τα υπόχρεα πρόσωπα ενημερώνουν την Αρχή αμέσως μετά.
Κυρώσεις. Στα υπόχρεα πρόσωπα που παραβαίνουν τις ανωτέρω υποχρεώσεις τους επιβάλλεται είτε η λήψη συγκεκριμένων διορθωτικών μέτρων είτε μία ή περισσότερες από τις κατωτέρω κυρώσεις:
α) Στα υπόχρεα φυσικά πρόσωπα πρόστιμο μέχρι 1.000.000 ευρώ, δημόσια ανακοίνωση που αναφέρει το φυσικό πρόσωπο και τη φύση της παράβασης, ή/και οριστική ή προσωρινή απαγόρευση της άσκησης της επιχειρηματικής ή επαγγελματικής τους δραστηριότητας.
β) Στα υπόχρεα νομικά πρόσωπα, αλλά και στα μέλη του Δ.Σ. τους, στα στελέχη διοίκησης/διεύθυνσης κ.λπ. πρόστιμο μέχρι 1.000.000 ευρώ, απομάκρυνση των ανωτέρω προσώπων από τη θέση τους και απαγόρευση ανάληψης άλλης αντίστοιχης θέσης, δημόσια ανακοίνωση που αναφέρει το νομικό πρόσωπο και τη φύση της παράβασης, απαγόρευση της άσκησης ορισμένων δραστηριοτήτων του νομικού προσώπου, οριστική ή προσωρινή ανάκληση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα της άδειας λειτουργίας του κ.λπ.
* Η κ. Τζένη Πάνου είναι υπεύθυνη του φορολογικού τμήματος της ASnetwork (www.asnetwork.gr). Ο κ. Γιώργος Σαμοθράκης είναι ορκωτός ελεγκτής-λογιστής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου