Οι φορολογικές παγίδες των κοινών τραπεζικών λογαριασμών

Οι φορολογικές παγίδες των κοινών τραπεζικών λογαριασμών

• 
 
• 

Δημοσιεύτηκε στις Τρίτη 12 Σεπτεμβρίου 2017 07:15

ΝΕΟ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ, ΤΖΕΝΗ ΠΑΝΟΥ*

Τ​​ι πρέπει να προσέχουν οι φορολογούμενοι. Η εμπειρία μας από την αντιμετώπιση φορολογικών ελέγχων είναι ότι πολλοί φορολογούμενοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την επιβολή φόρου δωρεάς, κληρονομιάς ή εισοδήματος, επειδή η ελεγκτική αρχή θεώρησε συναλλαγές σε κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς ότι υπέκρυπταν δωρεά, κληρονομία ή προσαύξηση περιουσίας από άγνωστη αιτία.

Το κείμενο που ακολουθεί αποσκοπεί, με απλό τρόπο, να διευκρινίσει τα φορολογικά θέματα των κοινών τραπεζικών συναλλαγών και τις παγίδες που κρύβουν για τους φορολογούμενους.

Για την καλύτερη κατανόηση των ζητημάτων που προκύπτουν, θα κατατάξουμε τους λεγόμενους κοινούς λογαριασμούς στις ακόλουθες κατηγορίες:  (α) Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί του νόμου 5638/1932.  (β) Αδιαίρετοι ή ενωμένοι λογαριασμοί του νόμου 2961/2001 (Κώδικας φορολογίας κληρονομιών).  (γ) Κοινοί λογαριασμοί σε τράπεζες της αλλοδαπής.

(α) Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί του νόμου 5638/1932 (περί καταθέσεων σε κοινό λογαριασμό) είναι οι λογαριασμοί εκείνοι που περιλαμβάνουν όρο ότι τη χρήση τους μπορεί να κάνει ο κάθε συνδικαιούχος χωρίς τη σύμπραξη των υπολοίπων. Τα άρθρο 2 του νόμου αυτού προβλέπει: «Επί των καταθέσεων τούτων δύναται να τεθεί προσθέτως ο όρος ότι άμα τω θανάτω οιουδήποτε των δικαιούχων η κατάθεσις και ο εκ ταύτης λογαριασμός περιέρχεται αυτοδικαίως εις τους λοιπούς επιζώντας μέχρι του τελευταίου τούτων. Εν τη περιπτώσει ταύτη η κατάθεσις περιέρχεται εις αυτούς ελεύθερα παντός φόρου κληρονομιάς ή άλλου τέλους. Αντιθέτως η απαλλαγή αυτή δεν επεκτείνεται επί των κληρονόμων του τελευταίου απομείναντος δικαιούχου».

Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση θανάτου συνδικαιούχου κοινού λογαριασμού οι άλλοι συνδικαιούχοι αναλαμβάνουν το αναλογικό του μερίδιο αυτόματα, ενώ οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος δεν μπορούν να έχουν αξίωση επί του μεριδίου του.

Πρέπει να σημειωθεί ότι σε περίπτωση που συνδικαιούχος είναι και κληρονόμος, ναι μεν δεν υπάρχει θέμα επιβολής φόρου κληρονομιάς, αλλά όχι απαλλαγή από την υποχρέωση υποβολής δήλωσης φόρου κληρονομιάς. Αυτό προκύπτει από συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 61 παρ. 10 του νόμου 2961/2001 και της εγκυκλίου ΠΟΛ 1274/30/11/2001.

Στους φορολογικούς ελέγχους, ιδίως εμβασμάτων προς το εξωτερικό, η ελεγκτική αρχή επιμερίζει τον κοινό τραπεζικό λογαριασμό αναλογικά στους συνδικαιούχους και εναπόκειται στον ελεγχόμενο φορολογούμενο αν επικαλείται διαφορετική αναλογία να αποδείξει με κάθε πρόσφορο μέσο τον ισχυρισμό του.

(β) Αδιαίρετοι ή ενωμένοι λογαριασμοί είναι κοινοί λογαριασμοί που ανοίγονται από δύο τουλάχιστον πρόσωπα τα οποία για να κάνουν αναλήψεις πρέπει να συμπράξουν (άρθρο 10 του νόμου 2961/2001).

Οι λογαριασμοί αυτοί δεν καλύπτονται από τον νόμο 5638/1932 και επομένως μπορεί να υπαχθούν σε φόρο κληρονομιάς ή δωρεάς ανάλογα με την περίπτωση. Για την επιβολή φόρων θεωρούνται ότι ανήκουν κατά ίσα μέρη στους συμπράττοντες για την κίνηση των λογαριασμών αυτών, αλλά μπορεί τόσο η ελεγκτική αρχή, όσο και οι φορολογούμενοι να αποδείξουν το αντίθετο.

(γ) Κοινοί λογαριασμοί σε τράπεζες της αλλοδαπής. Οπως έχει προκύψει σε ελέγχους φορολογουμένων, η θέση της φορολογικής διοίκησης είναι ότι αυτοί οι λογαριασμοί δεν καλύπτονται από τον νόμο 5638/1932 και σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου οι λοιποί συνδικαιούχοι μπορεί να κληθούν να πληρώσουν φόρο κληρονομιάς στην Ελλάδα. Επίσης σε πολλές περιπτώσεις η ελεγκτική αρχή απαιτεί να δικαιολογηθεί η πηγή/προέλευση των χρημάτων που έχουν κατατεθεί σε αυτούς τους λογαριασμούς και να εγείρει θέματα αδικαιολόγητης «προσαύξησης περιουσίας».

Ενόψει των προαναφερομένων οι φορολογούμενοι που είναι συνδικαιούχοι κοινών λογαριασμών σε τράπεζες της αλλοδαπής πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να υπαχθούν στη ρύθμιση για Οικειοθελή Αποκάλυψη Εισοδημάτων του νόμου 4446/2016, λαμβάνοντας υπόψη και την επερχόμενη «Αυτόματη Ανταλλαγή Πληροφοριών», που σημαίνει ότι η ελεγκτική αρχή σύντομα θα έχει στη διάθεσή της τα στοιχεία Ελλήνων καταθετών σε τράπεζες της αλλοδαπής.

* Ο κ. Γιώργος Σαμοθράκης και η κ. Τζένη Πάνου είναι υπεύθυνοι του Φορολογικού Τμήματος της ASnetwork (www.asnetwork.gr).

Πηγή: kathimerini.gr

Σημείωση Απόστολου Αλωνιάτη 

Καθεστώς κοινων λογαριασμών 

 Κοινός λογαριασμός (Ν.5638/1932)

Απαλλάσσεται από το φόρο κληρονομίας η χρηματική κατάθεση που γίνεται σε τράπεζα στο όνομα δύο ή περισσότερων προσώπων από κοινού (κοινός λογαριασμός Ν.5638/1932), σύμφωνα με τον οποίο μπορεί να κάνει χρήση είτε στο σύνολο είτε μερικώς και χωρίς τη σύμπραξη των λοιπών, είτε ένας είτε μερικοί είτε και όλοι χωριστά οι δικαιούχοι (κοινοί καταθέτες).

Στην πιο πάνω κοινή κατάθεση (κοινό λογαριασμό) μπορεί να τεθεί πρόσθετα ο όρος ότι, με το θάνατο οποιουδήποτε κοινού καταθέτη, η κατάθεση και ο λογαριασμός περιέρχεται αυτοδικαίως στους λοιπούς επιζώντες, ελεύθεροι από φόρο κληρονομίας, μέχρι του τελευταίου, οι κληρονόμοι του οποίου όμως φορολογούνται.

Κανένας από τους κοινούς καταθέτες δεν έχει δικαίωμα να διαθέσει την κατάθεση με πράξη εν ζωή ή με διαθήκη.

Συνεπώς, οποιαδήποτε τέτοια διάθεση είναι άκυρη και δεν επιφέρει κανένα αποτέλεσμα.

Τέλος πρέπει να σημειωθεί ότι οι κληρονόμοι αποβιώσαντος κοινού καταθέτη, είτε αυτοί είναι εξ αδιαθέτου είτε εκ διαθήκης, κανένα δικαίωμα δεν έχουν επί του κοινού λογαριασμού εφόσον δεν είναι συγκαταθέτες.

Σε περίπτωση θανάτου κάποιου από τους περισσότερους κοινούς καταθέτες, οι κληρονόμοι τούτου, εφόσον ο αποβιώσας δεν είναι ο τελευταίος από τους κοινούς καταθέτες, δεν έχουν κληρονομικό δικαίωμα (δηλαδή δεν είναι κληρονόμοι) στο περιεχόμενο του κοινού λογαριασμού, αλλά ούτε και το Δημόσιο νομιμοποιείται να εγείρει οποιαδήποτε φορολογική αξίωση κατ’ αυτών, όσον αφορά το συγκεκριμένο κοινό λογαριασμό. Αξίωση δεν έχει το Δημόσιο ούτε και κατά των επιζώντων κοινών καταθετών, στους οποίους το περιεχόμενο του λογαριασμού περιέρχεται όχι λόγω θανάτου, αλλά λόγω της φύσης και της ιδιαιτερότητας λειτουργίας του λογαριασμού και της δυνατότητας κάθε κοινού καταθέτη να αναλαμβάνει, είτε μέρος είτε το όλο του λογαριασμού χωρίς τη συμμετοχή των λοιπών κοινών καταθετών.

Τα ανωτέρω όμως δεν ισχύουν στην περίπτωση θανάτου του τελευταίου από τους κοινούς καταθέτες, δεδομένου ότι με το θάνατο του προτελευταίου από τους κοινούς καταθέτες, ο λογαριασμός είχε αποβάλει το ένδυμα του «κοινού» και είχε καταστεί ατομικός και λειτουργούσε ως ατομικός. Συνεπώς, το περιεχόμενό του αποτελεί στοιχείο της κληρονομίας του τελευταίου κοινού καταθέτη και οι κληρονόμοι του θα υπαχθούν γι’ αυτό σε φόρο κληρονομίας.

Ο προϊστάμενος της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., έχει τη δυνατότητα και την ελεγκτική εξουσία να ερευνήσει τη φύση του λογαριασμού, όσον αφορά τη γνησιότητα ή την εικονικότητα τούτου, δηλαδή την απόκρυψη τυχόν δωρεάς.

Αν η κατάθεση έγινε στην πράξη από τον ένα μόνο των καταθετών, τότε ο προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. νομιμοποιείται να κινήσει τη διαδικασία για την υπαγωγή της κατάθεσης σε φόρο άτυπης δωρεάς, είτε στο σύνολό της είτε και μερικώς, δηλαδή για το τμήμα της χρηματικής κατάθεσης που δε μπορεί να δικαιολογήσει με βάση τα εισοδήματά του.