Οι «χαμένοι» του προϋπολογισμού το 2018
Επιβαρύνσεις ύψους άνω του 1,8 δισ. ευρώ περιλαμβάνει ο προϋπολογισμός του 2018 για το σύνολο των φορολογουμένων. Στους «χαμένους» του 2018 είναι κυρίως οι ευπαθείς ομάδες, κυρίως οι μικροσυνταξιούχοι, καθώς θα περικοπεί δραστικά το ΕΚΑΣ, καταργείται η έκπτωση των ιατρικών δαπανών, ενώ μειωμένο θα είναι και το επίδομα πετρελαίου θέρμανσης. Οι επιβαρύνσεις αυτές όμως οδηγούν στον περαιτέρω περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος, εξέλιξη που ενδεχομένως να έχει αντίκτυπο και στα φορολογικά έσοδα, τα οποία ήδη έχουν υποστεί σημαντικό πλήγμα. Είναι ενδεικτικό ότι η υπερφορολόγηση σε συνδυασμό με τις αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές δημιούργησαν την «τρύπα» ύψους 1,7 δισ. ευρώ στο διάστημα Ιανουαρίου - Αυγούστου και η οποία αναμένεται να διευρυνθεί στο τέλος του έτους και να φθάσει στα 1,86 δισ. ευρώ (προσχέδιο προϋπολογισμού 2018). Οι επιβαρύνσεις του 2018:
1. Καταργείται η έκπτωση κατά 10% επί του φόρου στις ιατρικές δαπάνες, εφόσον οι δαπάνες αυτές υπερβαίνουν συνολικά το 5% του ετήσιου ατομικού εισοδήματος με στόχο την εξοικονόμηση 121 εκατ. ευρώ.
2. Μειώνεται κατά 50% το ποσό που διατίθεται για το επίδομα θέρμανσης. Η μείωση θα αφορά τη χειμερινή σεζόν 2017-2018, που σημαίνει ότι το επίδομα είτε θα δοθεί σε πολύ λιγότερους είτε θα περιοριστεί για όλους κατά 50%. Εξοικονόμηση 47 εκατ. ευρώ
3. Κατάργηση της έκπτωσης φόρου κατά 1,5% που ισχύει για την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων μισθωτών και συνταξιούχων με στόχο την εξοικονόμηση 68 εκατ. ευρώ.
4. Κατάργηση της έκπτωσης που ισχύει για τη βoυλευτική αποζημίωση και τη φοροαπαλλαγή των δικαστικών με αποτέλεσμα την αύξηση των εσόδων κατά 44 εκατ. ευρώ.
5. Επιβολή φόρου επί των εισοδημάτων από περιστασιακές και βραχυπρόθεσμες μισθώσεις ακίνητης περιουσίας, οι οποίες συνήθως εξυπηρετούνται μέσω της διεθνούς διαδικτυακής πλατφόρμας Airbnb, με βάση την κλίμακα φορολόγησης των ενοικίων.
6. Επιβολή φόρου διαμονής στα ξενοδοχεία και στα ενοικιαζόμενα δωμάτια-διαμερίσματα. Ο φόρος διαμονής θα ξεκινάει από 0,5 ευρώ για τα ξενοδοχεία με ένα ή 2 αστέρια και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια και θα κλιμακώνεται μέχρι και τα 4 ευρώ ανά διανυκτέρευση για τα πεντάστερα ξενοδοχεία.
7. Αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ σε 32 νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου και της Δωδεκανήσου. Aπό την 1η-1-2018, στα νησιά Λέσβο, Χίο, Σάμο και Δωδεκάνησα (πλην Ρόδου και Καρπάθου, όπου ήδη οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ έχουν καταργηθεί), οι συντελεστές ΦΠΑ θα αυξηθούν από τα επίπεδα του 5%, του 9% και του 17% στο 6%, στο 13% και στο 24%.
Μόλις 85 εκατ. θα διατεθούν για ΕΚΑΣ
8. Μόλις 85 εκατ. ευρώ θα διατεθούν το 2018 για την καταβολή του ΕΚΑΣ, επίδομα το οποίο βάσει της συμφωνίας κυβέρνησης – δανειστών θα καταργηθεί το 2019. Σε σχέση με τον προϋπολογισμό του 2017, το επίδομα αναμένεται να μειωθεί κατά 238 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα τελικά να μοιραστούν 85 εκατ. ευρώ για όσους συνεχίσουν να το λαμβάνουν και την επόμενη χρονιά.
Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του συστήματος Ηλιος (Αύγουστος 2017), ΕΚΑΣ λαμβάνουν 236.513 συνταξιούχοι, με τη μηνιαία δαπάνη να ανέρχεται σε 25,2 εκατ. ευρώ. Με την επιλογή της κυβέρνησης το 2017, η περικοπή που προβλέφθηκε στο μνημόνιο και στο μεσοπρόθεσμο να γίνει οριζόντια σε όλους κατά 50% χωρίς να αλλάξουν τα εισοδηματικά κριτήρια και να μη μειωθούν οι δικαιούχοι αλλά μόνο το ποσό, 189.297 άτομα λαμβάνουν ΕΚΑΣ 115 ευρώ τον μήνα, 35.262 χαμηλοσυνταξιούχοι λαμβάνουν 80,14 ευρώ κατά μέσον όρο τον μήνα, 10.784 άτομα λαμβάνουν 55,21 ευρώ τον μήνα, ενώ 1.167 χαμηλοσυνταξιούχοι λαμβάνουν ΕΚΑΣ 26,92 ευρώ.
Η μείωση του ΕΚΑΣ και η έκδοση της υπουργικής απόφασης που θα καθορίζει τα νέα προς διάθεση ποσά καθώς και τα νέα εισοδηματικά κριτήρια θα πρέπει βάσει και των μνημονιακών δεσμεύσεων να έχουν ολοκληρωθεί ώς τον Νοέμβριο, ώστε στο τέλος Δεκεμβρίου να πληρωθούν τα νέα ποσά, με τις συντάξεις Ιανουαρίου.
9. Αυστηρή εφαρμογή των θεσμών του rebate για τη δαπάνη φαρμάκου και του claw back για τα ιδιωτικά θεραπευτήρια και διαγωνιστικά κέντρα με στόχο την εξοικονόμηση δαπανών 188 εκατ. ευρώ.
10. Αύξηση της εισφοράς για τους ελεύθερους επαγγελματίες μέσω του υπολογισμού των εισφορών στις ακαθάριστες αποδοχές με στόχο αύξηση εσόδων 53 εκατ. ευρώ για το 2018.
11. Επιβολή φόρου υπεραξίας στις πωλήσεις ακινήτων, με συντελεστή 15% στο κέρδος που προκύπτει ανάμεσα στην τιμή κτήσης και στην τιμή πώλησης κάθε ακινήτου. Ο φόρος θα επιβαρύνει τον πωλητή του ακινήτου, ενώ ο αγοραστής θα εξακολουθεί να επιβαρύνεται με φόρο μεταβίβασης 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτων.
12. Επέκταση για ένα χρόνο της εισφοράς στη ναυτιλία με στόχο την αύξηση των εσόδων κατά 107 εκατ. ευρώ.
Εξοικονόμηση και από τις... δημόσιες επενδύσεις
Η υστέρηση των 519 εκατ. που παρατηρείται στα στοιχεία του Αυγούστου αποδίδεται στο γεγονός ότι τα στοιχεία του προϋπολογισμού δεν περιλαμβάνουν ένα κονδύλι της τάξης των 450 εκατ. που είχε δεσμευθεί ως ειδικός λογαριασμός για την εκτέλεση των μεγάλων αυτοκινητοδρόμων.
Υστέρηση δαπανών κατά 519 εκατ. ευρώ εμφανίζει στα τέλη Αυγούστου το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), υπονομεύοντας τον στόχο για απορρόφηση των πόρων που έχουν υπολογιστεί για δημόσιες επενδύσεις το 2017, αλλά και την όποια αναπτυξιακή προοπτική μέσα από τις λιγοστές, έστω, δημόσιες δαπάνες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του προϋπολογισμού για την εκτέλεση του ΠΔΕ του τρέχοντος έτους, η εκτίμηση για τις δαπάνες του προγράμματος μέχρι τα τέλη Αυγούστου ήταν 2,1 δισ. ευρώ, αλλά αυτές που τελικώς πραγματοποιήθηκαν δεν ξεπερνούν το 1,6 δισ. ευρώ. Η πορεία εκτέλεσης του φετινού ΠΔΕ υστερεί ακόμη και σε σχέση με το περυσινό πρόγραμμα, που κατά το ίδιο διάστημα εμφάνιζε απορρόφηση 2,2 δισ. ευρώ.
Με σημαντική υστέρηση απειλείται άλλωστε συνολικά το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2017, που με βάση την πρόβλεψη θα πρέπει έως τα τέλη του έτους να πραγματοποιήσει δαπάνες ύψους 6,7 δισ. ευρώ. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου οι δαπάνες του ΠΔΕ περιορίζονται μόλις στο 1,6 δισ. ευρώ και, παρά το γεγονός ότι μεγάλο μέρος από το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος κλείνει στα τέλη του χρόνου με τη μαζική αποστολή αιτημάτων πληρωμών προς την Ευρωπαϊκή Ενωση, η μέχρι σήμερα πορεία του προγράμματος παραπέμπει σε ένα σημαντικό ανεκτέλεστο μέρος. Βασική αιτία της υστέρησης οφείλεται στις καθυστερήσεις που υπάρχουν στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Προσπελασιμότητα», που εκτελείται από το υπουργείο Υποδομών.
Αρμόδιες πηγές αποδίδουν την υστέρηση των 519 εκατ. ευρώ που παρατηρείται στα στοιχεία του Αυγούστου στο γεγονός ότι τα στοιχεία του προϋπολογισμού δεν περιλαμβάνουν ένα κονδύλι της τάξης των 450 εκατ. ευρώ που είχε δεσμευθεί ως ειδικός λογαριασμός για την εκτέλεση των μεγάλων αυτοκινητοδρόμων. Πρόκειται για χρήματα που έχουν καταβληθεί στους παραχωρησιούχους, αλλά για τεχνικο-λογιστικούς λόγους δεν περιλαμβάνονται στα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, καθώς αποτελούν λογαριασμό «ειδικού σκοπού».
Ανεξάρτητα πάντως από τη διαφορά των 519 εκατ. ευρώ που εμφανίζεται στα στοιχεία του Αυγούστου, οι εκτιμήσεις για το συνολικό κλείσιμο του προγράμματος στα τέλη του χρόνου υπολείπονται κατά περίπου 1 δισ. ευρώ του στόχου που έχει προϋπολογιστεί, δηλαδή των 6,7 δισ. ευρώ. Οι καθυστερήσεις σε μεγάλα έργα του υπουργείου Υποδομών, όπως το τμήμα Πάτρα - Πύργος, το Πρέβεζα - Ακτιο και το νότιο τμήμα του αυτοκινητοδρόμου Ε65, αναμένεται να ρίξουν έξω το πρόγραμμα στα τέλη του χρόνου, ενώ καθυστερήσεις υπάρχουν και σε μικρότερα έργα ή δράσεις, όπως αυτές του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Πρόκειται για έργα που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ενωση μέσω του ΕΣΠΑ και τα οποία αποτελούν τον κύριο κορμό του ΠΔΕ, αντιπροσωπεύοντας τα 5,7 δισ. ευρώ στο σύνολο των 6,7 δισ. ευρώ που είναι το ΠΔΕ. Το πρόβλημα επικεντρώνεται στην αδυναμία της δημόσιας διοίκησης να παραγάγει νέα έργα, αλλά και στο μεγάλο ανεκτέλεστο των έργων που υπάρχει ήδη από το προηγούμενο ΕΣΠΑ. Ετσι μέσω του νέου ΕΣΠΑ υλοποιούνται τα λεγόμενα έργα fashing, δηλαδή αυτά που έμειναν ανολοκλήρωτα την προηγούμενη προγραμματική περίοδο (2007-2013) και μεταφέρθηκαν ως «ουρές» στη νέα περίοδο (2014-2020).
Οι μαύρες σκιές στη λευκή τρύπα του πλεονάσματος των Ταμείων
Μαύρες σκιές στη... λευκή τρύπα του πλεονάσματος των ασφαλιστικών ταμείων ρίχνουν τα υψηλά επίπεδα επισφάλειας που εμπεριέχουν οι προβλέψεις του προϋπολογισμού για το 2018, όπως προκύπτει από το προσχέδιο που κατατέθηκε στην αρχή της εβδομάδας, στη Βουλή. Αλλωστε, όπως χαρακτηριστικά παραδέχεται και το υπουργείο Οικονομικών, μια λάθος πρόβλεψη το φθινόπωρο του 2016 και κυρίως η αναθεώρησή της το 2017 είναι αυτή που αναμένεται να οδηγήσει το πλεόνασμα των Ταμείων στα 689 εκατ. ευρώ, το 2018. Το δημοσιονομικό ισοζύγιο είναι μάλιστα βελτιωμένο κατά 1,3 δισ. ευρώ σε σχέση με τα όσα προφανώς λανθασμένα προέβλεπαν κυβέρνηση και δανειστές, μόλις πριν από 5 μήνες, κατά τη διαμόρφωση του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Συμμόρφωσης 2018-2021 (ΜΠΔΣ).
Η πρώτη λοιπόν σκιά, την οποία παραδέχεται το υπουργείο Οικονομικών στο προσχέδιο, είναι ότι πολύ εύκολα μπορεί να υπάρξει μια λάθος εκτίμηση τόσο ως προς το μέγεθος της δαπάνης για πληρωμές συντάξεων όσο και ως προς το ύψος των εσόδων από εισφορές.
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, οι εισφορές το 2018 θα είναι τελικά αυξημένες κατά 279 εκατ. ευρώ, τα έσοδα από ρυθμίσεις παλαιών οφειλών θα είναι επίσης περισσότερα κατά 206 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες για συντάξεις θα είναι μειωμένες κατά 833 εκατ. ευρώ. Υψηλόβαθμα στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης εκτιμούν ότι πρόκειται για υπεραισιόδοξες προβλέψεις που στηρίζονται σε προσωρινού χαρακτήρα πραγματικά αποτελέσματα, τα οποία ίσχυσαν το 2017, πολύ δύσκολα όμως θα επαληθευτούν και τον επόμενο χρόνο. Για παράδειγμα, όπως σημειώνουν στην «Κ» έγκριτοι οικονομολόγοι, οι αυξήσεις στα έσοδα, δεν οφείλονται μόνο στη μισθωτή απασχόληση αλλά και στο ότι μέσα στο 2017 γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί και αγρότες θα πληρώσουν για ένα μεγάλο διάστημα διπλές εισφορές, τόσο για το 2016 όσο και για το τρέχον έτος. Μόνο που κάτι αντίστοιχο δεν θα επαναληφθεί τον επόμενο χρόνο. Αντίθετα, αναμένεται νέα αλλαγή στις εισφορές των μη μισθωτών, που εκτιμάται ότι θα οδηγήσει εκ νέου σε απόκρυψη εισοδημάτων και μικρότερα έσοδα.
Αλλά και στον τομέα των συνταξιοδοτικών δαπανών, που τόση κουβέντα γίνεται για το αν η κυβέρνηση κρατά ομήρους τους εν αναμονή συνταξιούχους προκειμένου να μοιράζει πλεονάσματα, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πραγματικότητα αναμένεται να μαυρίσει τη λευκή τρύπα των πλεονασμάτων. Τα πολλά προηγούμενα χρόνια, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης κρατούσε εκτός μεγάλο όγκο ασφαλιστικών δικαιωμάτων, κύριων και επικουρικών συντάξεων καθώς και εφάπαξ, διατηρώντας χαμηλότερα τη συνταξιοδοτική δαπάνη. Και όλοι οι προϋπολογισμοί προεξοφλούσαν ότι κάθε χρόνο ένας αντίστοιχος αριθμός συνταξιούχων θα παρέμενε σε αναμονή. Πρόκειται για μια τεχνική λογιστική συγκράτηση που συμβάλλει άμεσα στην επίτευξη πλεονασμάτων, όμως κρύβει κάτω από το χαλί τις πραγματικές δαπάνες για συντάξεις. Οι οποίες δεν μπορούν να κρυφτούν, αφού αργά ή γρήγορα –έως τον Ιούνιο εφόσον ισχύσει η συμφωνία κυβέρνησης δανειστών– θα πρέπει να πληρωθούν. Συνεπώς, η λευκή τρύπα των Ταμείων, του ΕΦΚΑ και κυρίως του ΕΤΕΑΕΠ θα πρέπει να κλείσει. Και ταυτόχρονα να ανοίξει μια άλλη, μαύρη τρύπα, καθώς η μαζική πληρωμή των συντάξεων θα εκτοξεύσει τη συνταξιοδοτική δαπάνη, σε μακροχρόνια βάση, κατά τουλάχιστον 700 εκατ. ευρώ. Η εκκαθάριση περίπου 114.000 εκκρεμών κύριων συντάξεων και 126.000 επικουρικών εκτιμάται ότι εντός του 2018 θα εκτινάξει τη συνταξιοδοτική δαπάνη με κίνδυνο να ενεργοποιήσει τη ρήτρα για λήψη νέων μέτρων στο ασφαλιστικό.
Μια τελευταία, βαριά σκιά στο πλεόνασμα των Ταμείων, αναμένεται να ρίξει η υποχρέωση για εξόφληση των 62.000 εφάπαξ, επίσης έως τον Ιούνιο του 2018. Η κυβέρνηση παραδέχεται στο προσχέδιο ότι διαθέτει 600 εκατ. ευρώ από τον ESM προκειμένου να μηδενιστούν οι εκκρεμότητες. Μόνο που σύμφωνα με τους ειδικούς της κοινωνικής ασφάλισης, η πληρωμή εντός του 2018 απαιτεί επιπλέον, τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ, που αναμένεται να εκτινάξει επίσης, τις δαπάνες της γενικής κυβέρνησης, μειώνοντας αντίστοιχα το δημοσιονομικό ισοζύγιο...
Περίσσεψαν 220 εκατ. ευρώ από προγράμματα για τους ανέργους
Μείωση δαπανών κατά 220 εκατ. στον ΟΑΕΔ, τον μοναδικό δημόσιο φορέα υπεύθυνο για την καταπολέμηση της ανεργίας σε μια χώρα με πάνω από 1 εκατ. ανθρώπους εκτός αγοράς εργασίας, αποκάλυψε για το 2017 το προσχέδιο του προϋπολογισμού.
Αναλυτικά, στο προσχέδιο με τις θεαματικές αναθεωρήσεις των προβλέψεων κυρίως όσον αφορά τους Οργανισμούς που υπάγονται στο υπ. Εργασίας, ο ΟΑΕΔ εμφανίζεται κατά το τρέχον έτος με δημοσιονομικό ισοζύγιο 659 εκατ., βελτιωμένο λόγω τόσο της αύξησης κατά 51 εκατ. των εσόδων του ΟΑΕΔ από ασφαλιστικές εισφορές και ρυθμίσεις οφειλών όσο κυρίως, της μείωσης κατά 220 εκατ. των δαπανών του. Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι στον Οργανισμό καταγγέλλουν ότι η μείωση οφείλεται απλά στο ότι ο ΟΑΕΔ δεν εκπόνησε τα προγραμματισμένα για το 2017 προγράμματα καταπολέμησης της ανεργίας, με αποτέλεσμα να μην εκταμιεύσει 220 εκατ., τα οποία είχε προϋπολογίσει. Για το 2018, ο ΟΑΕΔ αναμένεται να παρουσιάσει επίσης βελτιωμένο αποτέλεσμα ύψους 615 εκατ. έναντι στόχου 568 εκατ. στο μεσοπρόθεσμο. Βέβαια, το 2018 εκτιμάται ότι οι δαπάνες θα αυξηθούν έστω κατά 33 εκατ. και υπολογίζεται ότι θα καταβληθούν 450 εκατ. με σκοπό την εφαρμογή των σχεδιαζόμενων ενεργητικών πολιτικών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου