Σε πενήντα μήνες έγιναν αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς με 82 νόμους
Η αστάθεια του φορολογικού συστήματος είναι ίσως το σημαντικότερο αντικίνητρο για να επενδύσει κάποιος στην Ελλάδα. Είναι πιθανόν ο καθοριστικός λόγος που οι επενδυτές αποχωρούν, μεγάλες εταιρείες μεταφέρουν την έδρα τους στο εξωτερικό, ενώ άλλες οδηγούνται στη διακοπή εργασιών.
Και δυστυχώς, η αστάθεια αυτή κοστίζει. Οχι μόνο στις επιχειρήσεις αλλά και στο Δημόσιο καθώς, με μαθηματική ακρίβεια, η κατάσταση αυτή οδηγεί στη διόγκωση της φοροδιαφυγής και στον περιορισμό της φορολογικής συμμόρφωσης, με αποτέλεσμα να μειώνονται και τα έσοδα του προϋπολογισμού.
Είναι ενδεικτικό ότι σε διάστημα 50 μηνών σε 4 από τους βασικότερους νόμους που εφαρμόστηκαν το 2014 (κώδικας φορολογίας εισοδήματος, κώδικας φορολογικών διαδικασιών, ΕΝΦΙΑ, ΕΛΠ) η κυβέρνηση προχώρησε με 82 άλλους νόμους στη μεταβολή τους, προσθέτοντας ή καταργώντας ταυτόχρονα διάφορες διατάξεις. Δηλαδή, περίπου δύο φορές τον μήνα τροποποιείτο κάποιος από τους παραπάνω νόμους. Σύμφωνα με έρευνα της ΔιαΝΕΟσις, στις ΗΠΑ από την ίδρυσή τους έχουν ψηφιστεί 10 φορολογικά νομοσχέδια, ενώ στην Ελλάδα από το 1975 έχουν ψηφιστεί 250.
Οπως επισημαίνει στην «Κ» ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Θεόδωρος Φέσσας, «η φορολογική αβεβαιότητα είναι μία από τις μεγαλύτερες και πλέον ανόητες σπατάλες που κάνει το κράτος. Είναι κόστος για τις επιχειρήσεις, όπως και οι πραγματικοί φόροι, αλλά δεν αποτελεί έσοδο για το κράτος, αφού δεν εισπράττει χρήματα για να κάνει νοσοκομεία και σχολεία. Πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ και του ΔΝΤ ανέδειξε την ένταση με την οποία η φορολογική αβεβαιότητα εκδιώκει από μια χώρα κυρίως τις ποιοτικές επενδύσεις. Διατηρώντας την αβεβαιότητα αυτή το κράτος διώχνει από τη χώρα μας τις οργανωμένες επιχειρήσεις, την ώρα που «για να γίνουμε Ευρώπη» χρειαζόμαστε 15.000 νέες μεσαίες και 1.000 μεγάλες οργανωμένες παραγωγικές επιχειρήσεις».
Στο ίδιο μήκος κύματος και οι θέσεις του διευθύνοντος συμβούλου της τσιμεντοβιομηχανίας ΤΙΤΑΝ, Δημήτρη Παπαλεξόπουλου, ο οποίος υπογραμμίζει επίσης ότι η υπερφορολόγηση και η φοροδιαφυγή αποτελούν σημαντικό πρόβλημα για τις επιχειρήσεις: «Το ασταθές φορολογικό καθεστώς αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τις επιχειρήσεις. Θα αξιολογούσα, όμως, ως κεφαλαιώδους σημασίας την υπερφορολόγηση της εργασίας. Οι συντελεστές φόρου και εισφορών στην εργασία συν τον φόρο εισοδήματος για ένα μισθωτό των 2.000 ευρώ τον μήνα δημιουργούν μια ψαλίδα εκτός πραγματικότητας. Και αυτό σε μια κοινωνία με υψηλή παραβατικότητα όπου η εισφοροδιαφυγή και η φοροδιαφυγή δεν αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, προκαλεί αθέμιτο ανταγωνισμό για τις επιχειρήσεις κάθε μεγέθους. Οι υψηλοί συντελεστές φορολογίας οδηγούν σε έξαρση της φοροδιαφυγής καθώς πολλοί αισθάνονται ότι φοροδιαφεύγουν δικαιολογημένα. Το ότι δεν έχουμε σταθερό φορολογικό πλαίσιο είναι σοβαρό πρόβλημα, αλλά η υπερφορολόγηση και η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής είναι ακόμη μεγαλύτερο».
Βασικό ζητούμενο για όλες τις επιχειρήσεις είναι η φορολογική σταθερότητα υποστηρίζει και ο αντιπρόεδρος της εταιρείας Παπαστράτος, Ιάκωβος Καργαρώτος. «Ενα από τα βασικά στοιχεία που εξετάζει ένας επενδυτής σε μια χώρα είναι το φορολογικό περιβάλλον. Δεν αναφέρομαι μόνο στο ύψος των φόρων, αλλά και στο πόσο σταθεροί αυτοί είναι. Από την πιο μικρή μέχρι την πιο μεγάλη επιχείρηση, η φορολογική σταθερότητα αποτελεί βασικό ζητούμενο, καθώς επιτρέπει τον ασφαλή και μακροχρόνιο σχεδιασμό. Στη δική μας προσπάθεια για να φέρουμε την επένδυση των 300 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα, το ασταθές φορολογικό πλαίσιο αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που έπρεπε να αντιμετωπίσουμε» τονίζει ο κ. Καργαρώτος. Ωστόσο, η μεγάλη πολυεθνική εταιρεία πήρε την απόφαση να επενδύσει στην Ελλάδα, επειδή η χώρα μας “διαθέτει” σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως είναι η στρατηγική της θέση, το υψηλό επίπεδο των ανθρώπων της, και φυσικά, στη δική μας περίπτωση, η τοπική παραγωγή εξαιρετικής ποιότητας καπνών».
Ενα ασταθές φορολογικό σύστημα, αποθαρρύνει τους επενδυτές σημειώνει ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ΕΛΙΝΟΪΛ Γιάννης Αληγιζάκης. «Στόχος», όπως αναφέρει, «κάθε επενδυτικής κίνησης είναι η εξασφάλιση της βιωσιμότητας και η κερδοφορία της επιχείρησης. Στοιχείο που επηρεάζει την απόδοση της επένδυσης είναι το ισχύον φορολογικό καθεστώς, τόσο στην εκτίμηση των ποσοτικών μεγεθών όσο και στην οικονομική επιβάρυνση από φόρους, της οικονομικής μονάδας. Ενα καθεστώς φορολογικής αστάθειας και αβεβαιότητας, συνήθως επιδρά αρνητικά στη σχετική απόφαση και οδηγεί τελικά στη μη υλοποίηση της επένδυσης», τονίζει.
Και αν το ζητούμενο τα τελευταία χρόνια είναι η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, όπως φαίνεται το ελληνικό φορολογικό σύστημα δεν το επιτρέπει. Και δεν το επιτρέπει, καθώς οι συνέπειες της πολυνομίας αλλά και της κακονομίας είναι δραματικές. Σύμφωνα με τον κ. Φέσσα, η φορολογική αβεβαιότητα «ακυρώνει τις προϋποθέσεις μεγέθυνσης της ελληνικής επιχείρησης, στερώντας έτσι τη δυνατότητα απασχόλησης στους νέους επιστήμονες και στο δημιουργικό ταλέντο. Ετσι και αυτοί, μαζί με τις ποιοτικές άμεσες ξένες επενδύσεις, αποφεύγουν κάθε χρόνο όλο και πιο πολύ την Ελλάδα, όπως καταγράφει για άλλη μία φορά το WEF στην ετήσια έρευνά του».
Συγκεκριμένα, στην έκθεση για την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα η Ελλάδα κατατάσσεται στην τελευταία θέση μεταξύ 137 χωρών ως προς το εάν η φορολογία αποτελεί κίνητρο για επενδύσεις.
Αλλαξαν 154 άρθρα και 356 παράγραφοι
ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ*
Εδώ και πολλά, πολλά, πολλά χρόνια το πολιτικό προσωπικό της χώρας, ειδικά αυτό που ανήκει στα κόμματα εξουσίας, όταν η λαϊκή βούληση το κατατάξει στα έδρανα της αντιπολίτευσης κατακεραυνώνει το ισχύον φορολογικό σύστημα αναφέροντας πόσο ασταθές άρα αντιαναπτυξιακό είναι, πόσο υπερφορολογεί φυσικά και νομικά πρόσωπα και άλλα πολλά. Οταν όμως βρεθεί στα κυβερνητικά έδρανα τότε, ως διά μαγείας, έπειτα από κάποια ρετουσαρίσματα το φορολογικό σύστημα μεταμορφώνεται σε εργαλείο ανάπτυξης και προόδου. Τελικά το μόνο σχετικά σταθερό που υπάρχει στο φορολογικό σύστημα είναι οι απόψεις που έχει γι’ αυτό το πολιτικό προσωπικό, μεταβαλλόμενες ανάλογα μόνο όταν είναι στην κυβέρνηση ή όταν είναι στην αντιπολίτευση.
Ενα και ίσως το πιο κύριο «αγκάθι» του φορολογικού συστήματος είναι η αστάθειά του, δηλαδή οι απότομες και συνεχείς μεταβολές του. Δεν προλαβαίνει να στεγνώσει το μελάνι από τη μία μεταβολή, προσθήκη ή κατάργηση διάταξης και έρχεται η άλλη με την ίδια ακριβώς αιτιολόγηση, δηλαδή τις αυξημένες δημοσιονομικές ανάγκες σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις των δανειστών. Για να κατανοήσουμε το μέγεθος θα δούμε τις αλλαγές που έχουν γίνει, από την ημερομηνία που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μέχρι σήμερα, ημερομηνία που γράφονται αυτές οι γραμμές, σε τρία βασικά φορολογικά νομοθετήματα, δηλαδή τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ), τον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών (ΚΦΔ), τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) αλλά και τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (ΕΛΠ), νομοθέτημα το οποίο εκτός των λογιστικών κανόνων περιέχει και τις διατάξεις για τα φορολογικά αρχεία (βιβλία και στοιχεία). Ειδικότερα:
α) Ο πρωταθλητής των μεταβολών ο ν. 4172/2013 (ΚΦΕ). Από την ημερομηνία δημοσίευσής του (23.7.2013) μέχρι σήμερα 33 νόμοι έχουν μεταβάλει, καταργήσει και προσθέσει διατάξεις σε 154 άρθρα και 356 παραγράφους. Επισημαίνεται ότι πολλές από τις αλλαγές που έγιναν δεν ίσχυσαν ποτέ γιατί άλλαξαν με μεταγενέστερο νόμο.
β) Δεύτερος στις μεταβολές είναι ο ν. 4174/2013 (ΚΦΔ). Από την ημερομηνία δημοσίευσής του (26.7.2013) μέχρι σήμερα 27 νόμοι έχουν μεταβάλει, καταργήσει και προσθέσει διατάξεις σε 139 άρθρα και 351 παραγράφους. Επισημαίνεται ότι και σε αυτόν τον νόμο πολλές από τις αλλαγές που έγιναν δεν ίσχυσαν ποτέ γιατί άλλαξαν με μεταγενέστερο νόμο.
γ) Ακολουθεί ο ν. 4223/2013 (ΕΝΦΙΑ). Από την ημερομηνία δημοσίευσής του (31.12.2013) μέχρι σήμερα 17 νόμοι έχουν μεταβάλει, καταργήσει και προσθέσει διατάξεις σε 34 άρθρα και 43 παραγράφους.
δ) Τέλος, τις λιγότερες μεταβολές είχε ο ν. 4308/2014 (ΕΛΠ). Από την ημερομηνία δημοσίευσής του (24.11.2014) μέχρι σήμερα 5 νόμοι έχουν μεταβάλει, καταργήσει και προσθέσει διατάξεις σε 12 άρθρα και 16 παραγράφους.
Πέραν λοιπόν των γνωστών προβλημάτων που δημιουργεί η αστάθεια του φορολογικού συστήματος, ειδικά στην επιχειρηματική δραστηριότητα, πρέπει να έρθουμε τώρα και στη θέση αυτών που εφαρμόζουν τη φορολογική νομοθεσία, δηλαδή των συναδέλφων λογιστών-φοροτεχνικών και των υπαλλήλων των ΔΟΥ και των ελεγκτικών υπηρεσιών. Για τα ανωτέρω βασικά νομοθετήματα, τα οποία πρέπει να τα γνωρίζουν πολύ καλά, μια και είναι το κύριο αντικείμενο της επαγγελματικής τους ενασχόλησης, σε ένα χρονικό διάστημα 50 μηνών (από την ημερομηνία δημοσίευσης του ΚΦΕ μέχρι και σήμερα) είχαμε 82 νόμους που έχουν μεταβάλει, καταργήσει και προσθέσει διατάξεις σε 339 άρθρα και 766 παραγράφους αυτών. Αν προσθέσουμε σε αυτόν τον όγκο, που πρέπει να μελετηθεί σχολαστικά, τις αποφάσεις (δευτερογενής νομοθεσία) που εκδίδονται βάσει των σχετικών εξουσιοδοτικών διατάξεων, τις εγκυκλίους οι οποίες ενώ πρέπει να κοινοποιούν τις διατάξεις και να παρέχουν οδηγίες ορθής και ομοιόμορφης εφαρμογής σε πολλές περιπτώσεις νομοθετούν, αλλά και μια ακόμα σειρά εγγράφων (ατομικών διοικητικών λύσεων κ.λπ.), τότε όλοι μπορούμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει παράλληλα με τη «λάντζα» της καθημερινότητας.
Η αστάθεια του φορολογικού συστήματος οδηγεί στην πολυπλοκότητα και το αποτέλεσμα είναι να μην επιτελεί τον ρόλο του ως ένας εκ των κύριων πυλώνων ανάπτυξης, αλλά αντίθετα να λειτουργεί αποτρεπτικά στην ανάληψη οποιασδήποτε επιχειρηματικής πρωτοβουλίας. Η χώρα για να μπορέσει να ανακάμψει, ειδικά μετά την εποχή των μνημονίων, απαιτείται να έχει ένα σταθερό φορολογικό σύστημα που θα δημιουργήσει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις.
* Ο κ. Γιώργος Α. Κορομηλάς είναι πρόεδρος Ινστιτούτου Οικονομικών και Φορολογικών Μελετών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου